हेटौंडामा धानियो परम्परा



नेपाल समाचारपत्र, हेटौंडा ।

परम्परागत सांस्कृतिक पर्व गाईजात्रा हेटौंडामा पनि मनाइएको छ । सोमबार बिहान हेटौंडा–२ मा रहेको कृष्ण मन्दिरबाट शुरू भएको गाईजात्रा हेटौंडा बजार हुँदै हेटौँडा–१० बसपार्कमा अन्त्य गरिएको थियो ।

नेवार समुदायले पीपलबोटबाट शुरू भएको जात्रा संगमचोक हुँदै कान्तिराजपथ, बुद्धचोक, सिमाचोक–टीसीएन र सानो भुटनदेवी मन्दिरमा पुगेर गाईजात्रा समापन गरेको नेवाः सांस्कृतिक पुचः अध्यक्ष विष्णुगोपाल महर्जनले बताउनुभयो । नेवारी समुदायले परलोक गएका आत्माको चिरशान्तिको कामना गर्दै घरबाट विभिन्न भेषभूषा धारण गरी पर्व मनाइने गर्दछन् । सोहीअनुरूप हेटौंडामा सामूहिकरूपमा गाईजात्रा मनाइएको नेवाः गुठी खल अध्यक्ष अनिल खड्गीले बताउनुभयो ।

ब्लु डायमन्ड सोसाइटीको आयोजनामा सोमबार हेटौंडामा गाईजात्रा विशेष कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो । सोसाइटीले ‘राइट हियर–राइट नाउ’ को सहयोगमा हेटौंडा–११ को शहीद स्मारक परिसरमा गाईजात्रा कार्यक्रम गरेको थियो । यस वर्ष कोरोना जोखिमका कारण जिल्लामा कार्यक्रम गरिएको ‘राइट हियर–राइट नाउ’ का कार्यक्रम संयोजक अनुजपिटर राईले जानकारी दिनुभयो । इतिहासमा पनि गाईजात्राका समयमा केटा मान्छेसमेत केटी भएर हिँड्ने चलन भएको भन्दै उहाँले आफूहरुको पहिचानसँग पर्व जोडिएको विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । कार्यक्रममा लैंगिक तथा अल्पसंख्यक समुदायका २५ जना सहभागीले प्ले कार्डसहित गाईजात्रा गरेका थिए ।

गाईजात्रामा सरकारले देशभर नेवार समुदायलाई बिदा दिए पनि वागमती प्रदेश सरकारले १३ वटै जिल्लामा सार्वजानिक बिदा दिएको छ । एक वर्षभित्र दिवंगत आफन्तको सम्झनामा गाई वा मानिसलाई गाईका रूपमा सिंगारेर आ–आफ्ना क्षेत्रमा परिक्रमा गराउने र उनीहरुलाई श्रद्धालुद्वारा दूध, फलफूल, रोटी, चिउरा, दहीका साथै अन्न र पैसा दान गरिन्छ । यसरी नगर परिक्रमा गर्नाले वर्षभरि मृत्यु भएका व्यक्तिहरु गाईको पुच्छर समाएर वैतरणी पार हुन्छन् भन्ने धार्मिक विश्वास छ ।

तत्कालीन राजा प्रताप मल्लले छोराको निधनले शोकमा रहेकी महारानीलाई खुसी बनाउन यो परम्परा शुरु गरेको इतिहास छ । राजा प्रताप मल्लले शहरमा आफ्ना छोराजस्तै प्रजाका छोराको निधन भएको भन्दै सान्त्वना दिन शहरमा निधन भएकाहरुको परिवारले सांकेतिकरूपमा झाँकी, प्रहसन गर्दै मजाक गर्दै हसाउँदै शहर परिक्रमा गर्ने परम्परा बसालेका थिए ।

गाईजात्राको दिन घरको मूल ढोकाअगाडि सकेसम्म रातो माटो र गोबर पोतिन्छ । पण्डित बोलाएर श्राद्ध कर्मको विधिविधान पूरा गरिन्छ । त्यसपछि मृतकको नाममा गोदान गरिन्छ । गाईलाई नगर परिक्रमा गराइन्छ ।

चारवटा बाँसबाट बनेको प्रतीकात्मक गाईलाई नगर परिक्रमा गर्ने चलन छ । हेटौंडामा कतिपयले बालबालिकालाई कृष्ण–राधा, शिव–पार्वतीको भेषमा घुमाएको देखिन्छ । यस्तो चलन विभिन्न स्थानमा देखिएको छ । संस्कारमा पेसागत भिन्नता पनि देखिन्छ । उहिले मृतक पुरुष, महिला वा बच्चा को हो भन्ने बुझाउन संकेत प्रयोग गरिन्थ्यो । मृतक बच्चा हो भने डोकोको गाई बनाएर नगर परिक्रमा गरिन्थ्यो । मृतक महिला भए रातो र नीलो कपडाको प्रयोग हुन्थ्यो ।

पौडेलको ‘गिलासवाद’ सार्वजनिक

गाईजात्राको दिन पारेर मनहरीका व्यंग्यलेखक गोविन्द पौडेलले ‘गिलासवाद’ कृति सार्वजनिक गर्नुभएको छ ।

मकवानपुरका वरिष्ठ व्यङ्ग्यलेखक आरसी रिजालको प्रमुख आतिथ्यमा हेटौंडामा भएको कार्यक्रममा व्यंग्यसंग्रह लोकार्पण गरिएको हो । कार्यक्रममा मकवानपुरका पहिलो व्यङ्ग्यकार रामचन्द्र आचार्य (फुर्सती), आरसी रिजाल, निमेष निखिल, लेखक पौडेल, राजकुमार लामिछानेलगायतले पुस्तक र मकवानपुरमा हास्यव्यंग्य लेखनबारे मन्तव्य व्यक्त गर्नुभएको थियो ।

विभिन्न कालखण्डमा लेखिएका व्यंग्य लेखहरु तथा अप्रकाशित व्यंग्यात्मक निबन्धहरु संकलन गरी ‘गिलासवाद’ कृति तयार पारिएको हो ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्