लस भेगास ।

अमेरिकी चर्चित र्‍यापर टुपाक शकुरको हत्या भएको झण्डै ३० वर्षपछि उनको हत्या प्रकरणमा पहिलोपटक अदालतले दोषी ठहर गरेको छ। नेभाडाको लस भेगासस्थित अदालतमा सोमबार भएको सुनुवाइमा ६३ वर्षीय डुएन ‘केफे डी’ डेभिसलाई टुपाकको हत्या आयोजना गरेको अभियोगमा दोषी ठहर गरिएको हो।

१२ सदस्यीय निर्णायक मण्डलले तीन घण्टाभन्दा कम समय छलफल गरेपछि डेभिसलाई घातक हतियार प्रयोग गरी पहिलो तहको हत्या गरेको अभियोगमा दोषी ठहर गरेको हो। यो फैसला टुपाकको हत्यासम्बन्धी करिब तीन दशक पुरानो रहस्यमा आएको पहिलो दोषसिद्धि हो।

टुपाक शकुरको सन् १९९६ सेप्टेम्बर ७ मा लस भेगासमा गोली हानी हत्या गरिएको थियो। त्यतिबेला उनी २५ वर्षका थिए। रातो बत्तीमा उनको कार रोकिएको अवस्थामा एउटा सेतो क्याडिलाक कार नजिक आएर गोली प्रहार गरिएको थियो। गोली लागेपछि गम्भीर घाइते भएका टुपाकको केही दिनपछि अस्पतालमा मृत्यु भएको थियो। उनीसँगै रहेका डेथ रो रेकर्ड्सका सहसंस्थापक मारियन ‘सुज’ नाइट पनि गोली लागेर घाइते भएका थिए तर उनी बाँच्न सफल भए। )

टुपाकको हत्या कसरी भयो?

अभियोजन पक्षका अनुसार टुपाकको हत्या अचानक भएको घटना थिएन। उनीमाथि गोली चलाउनुअघि डेभिस र उनका समूहका सदस्यहरूले उनलाई खोजेका थिए।

घटनाको केही घण्टाअघि लस भेगासस्थित एमजीएम ग्रान्ड होटलमा टुपाक, सुज नाइट र उनीहरूसँग रहेका व्यक्तिहरूको डेभिसका भतिजा ओर्लान्डो ‘बेबी लेन’ एन्डरसनसँग झगडा भएको थियो। टुपाकको समूहले एन्डरसनलाई कुटपिट गरेको अभियोजन पक्षको दाबी थियो।

एन्डरसन दक्षिण साइड कम्प्टन क्रिप्ससँग जोडिएका थिए भने टुपाक र सुज नाइटसँग सम्बन्धित समूह मोब पिरुसँग जोडिएको थियो। यी दुई समूहबीच लामो समयदेखि प्रतिस्पर्धा र दुश्मनी रहेको बताइएको थियो। अभियोजन पक्षले यही घटनालाई टुपाकमाथि भएको गोली प्रहारको मुख्य कारणका रूपमा प्रस्तुत गरेको थियो।

अभियोजन पक्षका अनुसार डेभिसले बदला लिनका लागि हतियारको व्यवस्था गरे र आफ्ना समूहका सदस्यहरूसँग टुपाक र सुज नाइटलाई खोज्दै हिँडे। उनीहरूको कार टुपाकको कार नजिक पुगेपछि गोली चलाइएको थियो।

यद्यपि, डेभिस आफैंले गोली चलाएको अभियोग लगाइएको थिएन। अभियोजन पक्षले उनी हत्या योजनाका मुख्य व्यक्ति भएको र हतियार उपलब्ध गराएर आक्रमणमा भूमिका खेलेको दाबी गरेको थियो। नेभाडाको कानुनअनुसार हत्या गर्न सहयोग वा योजना बनाउने व्यक्तिलाई पनि हत्याको अभियोगमा दोषी ठहर गर्न सकिन्छ।

डेभिसकै बयान बने मुख्य प्रमाण

टुपाक हत्या प्रकरणमा अनुसन्धानकर्ताहरूलाई सबैभन्दा महत्वपूर्ण प्रमाण डेभिसले वर्षौंदेखि दिएका आफ्नै बयान बने।

डेभिसले विभिन्न अन्तर्वार्ता, अनुसन्धानका क्रममा भएका कुराकानी र सन् २०१९ मा प्रकाशित आफ्नो संस्मरण ‘कम्प्टन स्ट्रिट लेजेन्ड’मार्फत घटनाका बारेमा कुरा गरेका थिए। उनले आफू गोली चलाउने व्यक्ति नभए पनि घटनास्थलमा रहेको र कारमा रहेका अन्य व्यक्तिहरूसँग सम्बन्धित विवरण दिएका थिए।

अभियोजन पक्षले अदालतमा डेभिसका पुराना रेकर्ड गरिएका अन्तर्वार्ता तथा भिडियोहरू प्रस्तुत गर्दै उनका बयानमा वर्षौंको अन्तरालमा केही विवरण परिवर्तन भए पनि घटनाको मूल संरचना उस्तै रहेको तर्क गरेको थियो।

अभियोजन पक्षका अनुसार डेभिसले आफू सेतो क्याडिलाकमा रहेको, हतियार उपलब्ध गराएको र घटनामा संलग्न अन्य व्यक्तिहरूको बारेमा जानकारी दिएका थिए।

बचाउ पक्षको फरक दाबी

तर डेभिसका वकिल माइकल सान्फ्टले अभियोजन पक्षको दाबी अस्वीकार गर्दै डेभिसका बयानलाई भरपर्दो प्रमाण मान्न नसकिने तर्क गरेका थिए।

बचाउ पक्षले डेभिसले आफ्नो संस्मरण बिक्री गर्न र विगतका अनुसन्धानमा आफूलाई फाइदा पुग्ने गरी कथा बनाएको दाबी गरेको थियो। अदालतमा डेभिसलाई घटनास्थलमा राख्ने प्रत्यक्ष भौतिक प्रमाण, डीएनए, औँठाछाप, निगरानी क्यामेराको दृश्य वा अन्य निर्णायक प्रमाण अभियोजन पक्षसँग नभएको बचाउ पक्षको तर्क थियो।

वकिलले डेभिसले वर्षौंअघि दिएका बयानमा विरोधाभास रहेको भन्दै उनले आफूलाई चर्चामा राख्न र आर्थिक लाभ लिन घटनाको कथा बढाइचढाइ गरेको दाबी गरेका थिए।

तर अभियोजन पक्षले डेभिसका आफ्नै बयान, ग्याङबीचको पुरानो दुश्मनी र घटनाअघि भएको झगडालगायत प्रमाणलाई एकसाथ हेर्दा उनको भूमिका स्पष्ट हुने जिकिर गरेको थियो।

तीन दशकसम्म किन रोकियो अनुसन्धान?

टुपाकको हत्या सन् १९९६ मा भए पनि लामो समयसम्म यस प्रकरणमा कसैलाई औपचारिक रूपमा दोषी ठहर गरिएको थिएन। हिपहप इतिहासकै सबैभन्दा चर्चित हत्यामध्ये एक बनेको यो घटनाबारे वर्षौंसम्म अनेकौं सिद्धान्त र अनुमान सार्वजनिक भए।

अनुसन्धानले पछिल्ला वर्षमा डेभिसका सार्वजनिक बयान र पुराना अनुसन्धान सामग्रीतर्फ ध्यान केन्द्रित गरेपछि प्रकरणमा नयाँ मोड आएको थियो।

डेभिसलाई सन् २०२३ को सेप्टेम्बरमा पक्राउ गरिएको थियो। त्यसपछि लामो कानुनी प्रक्रियापछि सन् २०२६ मा उनको मुद्दा अदालतमा पुगेको हो।

अभियोजन पक्षले अदालतमा प्रस्तुत गरेको विवरणअनुसार डेभिस टुपाकमाथि गोली प्रहार भएको क्याडिलाकमा रहेका चार व्यक्तिमध्ये एक थिए। तीमध्ये अन्य तीन जनाको मृत्यु भइसकेको छ। त्यसैले डेभिस यस घटनामा अझै जीवित रहेका मुख्य अभियुक्त बनेका थिए।

टुपाकको परिवारको प्रतिक्रिया

फैसला सुनाइँदा अदालतमा टुपाकको परिवारका सदस्यहरू पनि उपस्थित थिए। फैसला आएपछि परिवारका सदस्यहरू भावुक बनेका थिए र अभियोजन पक्षका वकिलहरूसँग अँगालो हालेर प्रतिक्रिया जनाएका थिए।

टुपाककी बहिनी सेकेयिवा ‘सेट’ शकुर फैसला सुनाइँदा भावुक बनेको अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले उल्लेख गरेका छन्।

टुपाकको परिवारका लागि यो फैसला उनको मृत्युको झण्डै ३० वर्षपछि आएको कानुनी जवाफका रूपमा हेरिएको छ।

अब डेभिसलाई के हुन्छ?

डेभिसलाई पहिलो तहको हत्या तथा घातक हतियार प्रयोग गरेको अभियोगमा दोषी ठहर गरिएको छ। उनलाई आजीवन कारावासको सजाय हुन सक्नेछ। उनको सजायसम्बन्धी सुनुवाइ अक्टोबर १३ मा हुने तय गरिएको छ।

फैसला स्वीकार नगर्ने संकेत दिँदै डेभिसले अदालतमा आफूले पुनरावेदन गर्ने बताएका छन्। त्यसैले दोषसिद्धि भए पनि यो कानुनी प्रक्रिया यही फैसलासँग पूर्ण रूपमा समाप्त नहुन सक्छ।

टुपाक शकुरको हत्या हिपहप इतिहासको सबैभन्दा ठूलो रहस्यमध्ये एक मानिँदै आएको थियो। उनको मृत्युले अमेरिकी संगीत क्षेत्रमा ठूलो प्रभाव पारेको थियो भने त्यतिबेलाको पूर्वी र पश्चिमी तटीय हिपहप प्रतिस्पर्धालाई समेत थप चर्चामा ल्याएको थियो।