काठमाडौं ।

कुनै समय भारतको छत्तीसगढस्थित बस्तरका घना जंगलमा सशस्त्र विद्रोही समूहसँग जोडिएका महिलाहरू अहिले भने र्‍याम्पमा आत्मविश्वासका साथ हिँडेको दृश्यले धेरैको ध्यान खिचेको छ। राष्ट्रिय हथकरघा दिवसको अवसरमा रायपुरमा आयोजित एक फेसन कार्यक्रममा पूर्व महिला नक्सलीहरूले परम्परागत पहिरन लगाएर मोडलका रूपमा प्रस्तुति दिएका हुन्।

रायपुरस्थित पण्डित दीनदयाल उपाध्याय सभागृहमा भएको कार्यक्रममा बस्तर क्षेत्रका पुनर्स्थापना केन्द्रमा रहेका आत्मसमर्पण गरेका महिलाहरू व्यावसायिक मोडलहरूसँगै र्‍याम्पमा देखिएका थिए। उनीहरूले स्थानीय कोसा रेशम तथा हस्तनिर्मित कपडा लगाएर छत्तीसगढको परम्परागत बुनाइ र सांस्कृतिक पहिचान प्रस्तुत गरे।

कुनै समय हिंसा र सशस्त्र द्वन्द्वसँग जोडिएको जीवन बिताएका यी महिलाका लागि र्‍याम्पमा हिँड्नु केवल फेसन कार्यक्रम थिएन। यो उनीहरूको जीवनमा आएको परिवर्तन, समाजमा पुनःस्थापना र नयाँ अवसरको प्रतीकका रूपमा प्रस्तुत गरिएको थियो। कार्यक्रमका क्रममा उनीहरूले दर्शकबाट ठूलो तालीसमेत पाए।

भारतको बस्तर क्षेत्र लामो समयदेखि माओवादी विद्रोहका कारण चर्चामा रहँदै आएको छ। यस क्षेत्रमा विद्रोही समूहमा आबद्ध भएका केही महिलाले आत्मसमर्पण गरेपछि सरकारी पुनर्स्थापना तथा पुनःएकीकरण कार्यक्रममार्फत मुख्यधाराको जीवनमा फर्किने प्रयास गरिरहेका छन्।

रायपुरको उक्त कार्यक्रममा उनीहरूले स्थानीय हस्तकलाको प्रवर्द्धनसँगै आफ्नो नयाँ पहिचान पनि प्रस्तुत गरे। कार्यक्रममा छत्तीसगढका मुख्यमन्त्री विष्णुदेव साईले समेत सहभागी महिलासँग भेटेर उनीहरूको नयाँ यात्राका लागि शुभकामना दिएका थिए।

कार्यक्रमको तस्बिर र भिडियो सार्वजनिक भएपछि सामाजिक सञ्जालमा पनि उनीहरूको परिवर्तनबारे चर्चा बढेको छ। हतियार बोकेको विगतबाट परम्परागत पहिरनमा र्‍याम्पसम्मको यात्राले धेरैको ध्यान तानेको हो।

यो घटनालाई केवल फेसन शोका रूपमा नभई आत्मसमर्पण गरेका विद्रोहीहरूलाई समाजमा पुनःस्थापित गर्ने प्रयासको एउटा उदाहरणका रूपमा समेत हेरिएको छ। यद्यपि, विज्ञहरूले दीर्घकालीन पुनर्स्थापनाका लागि यस्ता प्रतीकात्मक कार्यक्रमसँगै रोजगारी, शिक्षा, आयआर्जन र सामाजिक सुरक्षाका अवसर पनि आवश्यक हुने बताउँदै आएका छन्।

बस्तरका यी महिलाका लागि भने र्‍याम्पमा उत्रिएको दिन विगतभन्दा बिल्कुलै फरक थियो—जहाँ पहिले जंगल र संघर्ष उनीहरूको जीवनको हिस्सा थियो, त्यहीँबाट बाहिर निस्केर उनीहरूले यसपटक हातहतियार होइन, आफ्नो क्षेत्रको परम्परागत पहिरन बोकेर सार्वजनिक मञ्चमा पाइला राखे।