काठमाडौं ।
अनुहारमा बारम्बार डन्डिफोर वा एक्ने आउनु किशोर–किशोरी मात्र होइन, वयस्कहरूका लागि पनि सामान्य समस्या बनेको छ। एक्नेका कारण अनुहारको सौन्दर्यमा असर पर्नुका साथै आत्मविश्वासमा समेत कमी आउन सक्छ। तर सही जीवनशैली, सन्तुलित खानपान र उचित छाला हेरचाह अपनाएमा यो समस्यालाई धेरै हदसम्म नियन्त्रण गर्न सकिन्छ।
एक्ने वास्तवमा के हो ?
एक्ने छालामा देखिने एउटा सामान्य अवस्था हो, जसमा रोमछिद्रहरू तेल, मृत कोशिका र फोहोरले बन्द हुन्छन्। यसपछि अनुहार, ढाड, छाती वा काँधमा साना–ठूला दाना, कालो वा सेतो फोका तथा सुन्निने समस्या देखिन सक्छ।
विशेषगरी किशोरावस्थामा हुने हर्मोनल परिवर्तनका कारण शरीरमा तेल उत्पादन बढ्ने भएकाले एक्नेको समस्या बढी देखिन्छ। तर यो समस्या जुनसुकै उमेरका व्यक्तिलाई पनि हुन सक्छ।
किन बढिरहेको छ एक्नेको समस्या ?
आधुनिक जीवनशैलीसँगै एक्नेका कारणहरू पनि बढ्दै गएका छन्। केही प्रमुख कारण यस्ता छन्–
१. हर्मोनको उतारचढाव
किशोरावस्था, महिनावारी, गर्भावस्था तथा रजोनिवृत्तिको समयमा हर्मोन परिवर्तन हुँदा एक्ने बढ्न सक्छ।
२. अस्वस्थ खानपान
जंकफुड, अत्यधिक चिनी, कोल्ड ड्रिंक तथा प्रशोधित खाद्य पदार्थको अत्यधिक सेवनले छालामा नकारात्मक असर पार्न सक्छ।
३. तनाव
अत्यधिक तनावले शरीरमा हर्मोनको सन्तुलन बिगार्न सक्छ, जसले एक्ने बढाउन भूमिका खेल्न सक्छ।
४. गलत स्किनकेयर
अनुहारमा सुहाउँदो उत्पादन प्रयोग नगर्नु, मेकअप सफा नगरी सुत्नु वा अत्यधिक रसायनयुक्त सामग्री प्रयोग गर्नु पनि एक्नेको कारण बन्न सक्छ।
५. प्रदूषण र धुलोधुँवा
धुलो, धुवाँ तथा प्रदूषणका कारण छालाका रोमछिद्र बन्द हुन सक्छन्, जसले एक्ने निम्त्याउँछ।
एक्नेबाट बच्न दैनिक अपनाउनुपर्ने बानी
अनुहार सफा राख्नुहोस्
दिनमा दुई पटक हल्का फेसवाशले अनुहार सफा गर्नु पर्याप्त हुन्छ। धेरै पटक धुँदा छालाको प्राकृतिक सन्तुलन बिग्रन सक्छ।
अनुहारमा हात कम लगाउनुहोस्
बारम्बार अनुहार छोइरहँदा हातमा भएका जीवाणु छालामा सर्न सक्छन्।
पर्याप्त पानी पिउनुहोस्
शरीरलाई हाइड्रेट राख्न दिनभर पर्याप्त पानी पिउनु आवश्यक हुन्छ। यसले छालाको स्वास्थ्य सुधार्न मद्दत गर्छ।
राम्रो निद्रा लिनुहोस्
कम निद्राले तनाव बढाउन सक्छ, जसले छालामा प्रत्यक्ष असर पुर्याउन सक्छ।
नियमित व्यायाम गर्नुहोस्
व्यायामले रक्तसञ्चार सुधार्नुका साथै शरीरलाई स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छ।
एक्ने हुँदा के खाने ?
छाला स्वस्थ राख्न पोषणयुक्त खानाको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ।
उपयोगी खाद्य पदार्थ
- हरियो सागसब्जी
- मौसमी फलफूल
- बदाम तथा ओखर
- माछा तथा ओमेगा–३युक्त खाना
- सम्पूर्ण अन्न
कम गर्नुपर्ने खाद्य पदार्थ
अत्यधिक गुलियो खानेकुरा
जंकफुड
धेरै तेलयुक्त परिकार
चिनी मिसिएका पेय पदार्थ
अत्यधिक मदिरा सेवन
एक्ने हुँदा गर्न नहुने गल्ती
डन्डिफोर निचोर्ने वा कोट्याउने
अत्यधिक स्क्रब गर्ने
धेरै उत्पादन एकैपटक प्रयोग गर्ने
चिकित्सकको सल्लाहबिना औषधि प्रयोग गर्ने
मेकअप लगाएर रातभर सुत्ने
यी बानीहरूले एक्ने झन् बढ्नुका साथै अनुहारमा स्थायी दाग बस्ने जोखिम पनि बढाउँछन्।
कहिले चिकित्सकको सल्लाह आवश्यक हुन्छ ?
यदि एक्ने लामो समयसम्म निको नभए, दुखाइ बढे, अनुहारमा गहिरो दाग बस्न थाले वा दैनिक जीवनमा असर पर्न थाल्यो भने छाला रोग विशेषज्ञसँग परामर्श लिनुपर्छ। समयमै उपचार गर्दा एक्ने नियन्त्रण गर्न र भविष्यमा हुने जटिलता कम गर्न सकिन्छ।
एक्ने सामान्य छालासम्बन्धी समस्या भए पनि यसको सही व्यवस्थापन आवश्यक हुन्छ। स्वस्थ खानपान, नियमित सरसफाइ, पर्याप्त पानी, राम्रो निद्रा र उचित स्किनकेयरले छालालाई स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छ। अनुहारमा दाना देखिनेबित्तिकै हतारमा घरेलु वा अनियन्त्रित उपचारतर्फ लाग्नु भन्दा विशेषज्ञको सल्लाह लिनु नै उत्तम उपाय हो।
प्रतिक्रिया