नेपालको पानी संरक्षणमा सहकार्य
नेपाल समाचारपत्र
काठमाडौं
डब्लूडब्लूएफ र कोका–कोला फाउन्डेसनले नेपालमा पानीको दीर्घकालीन प्रयोगमा प्रवद्र्धन, स्थानीय समुदायको जीविकामा सुधार र स्वच्छ पिउने पानीको जीवनचक्रको संरक्षण गर्न सहकार्य गरेका छन्।
दुई वर्षीय परियोजना अगस्ट महिनादेखि नेपालको मध्य पहाडी क्षेत्रको इन्द्रावती बेसिन र चितवनको बरण्डाभारमा शुरु भएको छ। इन्द्रावती सव वेसिनभित्र, यो परियोजना डण्डाखोला र छा खोलाको जलग्रहण वरिपरि लागू भएको छ। जंगल र स्वच्छ पानीको जीवनचक्रभित्र, दुईवटा जलग्रहणहरू शहरीकरण बढ्नाले, भू उपयोग र भू–प्रयोग परिवर्तनका कारण प्रभावित भएको छ, जसले पानीको उपलब्धतामा कमी आएको छ। यी समस्या जलवायु परिवर्तनले थप बिगारेको छ जसले गर्दा पूरै जलग्रहण क्षेत्र जोखिममा रहेको छ।
एकीकृत पानी स्रोत व्यवस्थापन पद्धतिमार्फत्, जतिबेला भूमिगत पानी पुन भरिँदै जान्छ, यो परियोजनाले स्थानीय समुदायसँग घरधुरी र कृषि उपयोगका लागि पानीको अपेक्षित प्रयोग र व्यवस्थापनाका लागि प्रवद्र्धन गर्दछ।
यसको जस्तै, बरण्डाभार करिडोरमा, यो परियोजनाले संरक्षणमा स्थानीय समुदायलाई आबद्ध गराउँदै बिसहजारी र त्यसमा आबद्ध तालहरूको एकीकृत जैविक पुनस्र्थापना र हेरचाहको कार्य गर्नेछ।
यो तालको प्रणाली रामसार संरक्षण सूचीमा सन् २००३ मा सूचीकृति भएको थियो। तर, सो सिमसार क्षेत्र प्रदुषण, तीव्ररुपमा फैलने प्रजातीहरू, सिमसार स्रोतमा मानवीय दबाब र सिमसार क्षेत्रमा रहेको अस्थायी पानीको स्रोत जस्ता कयौं चुनौतीहरूले असर पारिरहेको छ। परियोजनाले उल्लेखित चुनौतीहरूलाई घटाउन हस्तक्षेप गर्ने र तालको प्रणालीको पानीको गुणस्तर मापन गर्ने छन्। जसले स्थानीयबासीका लागि जैविक पर्यटनबाट आर्थिक लाभ दिने र जीवन चक्रीय सेवामा सकारात्मक प्रभाव पार्नेछ।
डब्लूडब्लूएफ नेपालसँग एकीकृत पानी स्रोत व्यवस्थापन र स्वच्छ पानीको विषयमा दशकौंदेखि आधारभूत अनुभव छ,’ डब्लूडब्लूएफ नेपालका स्वच्छ पानी नेतृत्वकर्ता राजेश सदाले भन्नुभयो–‘यो परियोजनाले डब्लूडब्लूएफ नेपालसँगको सहकार्यमा नेपाल सरकार, स्थानीय समुदाय र अन्य सरोकारबाला निकायहरूलाई अनुभवको आधारमा कार्य गर्न सहजता प्रदान गर्दछ।’
यो वर्ष, डब्लूडब्लूएफ र कोकाकोला कम्पनीले विश्वका नदीहरूको आधारको स्वास्थ्य सुधार गर्नका लागि सहकार्यको १०औं वर्ष मनाइरहेका छन्। यो सहकार्यले सिमसार र जलाधार क्षेत्रको २.२ मिलियन हेक्टरको पुर्नस्थापना, संरक्षण र व्यवस्थापनामा आश्चार्यजनक सुधार ल्याएको छ।
नेपाल र विश्वभर स्वच्छ पानीको संरक्षणका लागि प्राकृतिक स्रोतको व्यवस्थापन चुनौती सामना गर्न यो सहकार्य निकै महत्वपूर्ण छ, कोका कोला फाउन्डेसनी अध्यक्ष हेलेन स्मिथले भन्नुभयो–‘डब्लूडब्लूएफ र स्थानीय समुदायका साथमा हामीहरू स्थानीय तहमा यस्ता चुनौतीहरू सम्बोधन गर्न समुदायलाई सहयोग गर्दछौं। स्थानीय सरकारहरू र अन्य सामुदायिक सहकर्मीहरूका साथमा काम गरिरहेका छौं, जसले मुलुकभरका अन्य स्थानहरूमा पनि यस्तो प्रकारको कार्यहरू लागू गर्न वा दोहोर्याएर गर्न सक्षम हुनेछौं।
पानी हाम्रो व्यवसायको मुटुमा रहेको छ र हामी हाम्रो समुदायमा भएको सबैभन्दा महत्वपूर्ण बाँडेर प्रयोग गरिने मध्येको एक स्रोतको रुपमा सम्मान गर्दछौं, स्थानीय कोकाकोला बोटलर, बोटलर्स नेपाल लिमिटेडका प्रबन्ध निर्देशक पुनित भार्सनेले भन्नुभयो–‘हाम्रो स्थानीय समुदायमा जलाधारको संरक्षण र व्यवस्थापन गर्न डब्लूडब्लूएफ नेपालसँगको हाम्रो सहकार्यले डब्लूडब्लूएफ र कोकाकोलाको १० वर्षको सफलता हासिल गरिसकेको छ।’
यो परियोजनाको अगाडि, डब्लूडब्लूएफ नेपाल र कोकाकोला कम्पनीले संयुक्तरुपमा इन्द्रावती सब बेसिनमा सन् २०१३ मा एकीकृत नदी आधार व्यवस्थापन, एकीकृत पानी स्रोत व्यवस्थापन गरिसकेको छ, जसले पाँच हजारभन्दा बढी स्थानीय बासिन्दा लाभान्वित भएका थिए।








तपाईंको विचार लेख्नुहोस्