काठमाडौँ ।
मध्यपूर्व क्षेत्रमा अमेरिका, इजरायल र इरानबीच चर्किँदै गएको द्वन्द्वका क्रममा अमेरिकी सैन्य संरचनाहरूमा उल्लेखनीय क्षति पुगेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। हालै सार्वजनिक एक अनुसन्धान प्रतिवेदनअनुसार, फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको तनावपूर्ण अवस्थाबीच इरान र उसका सहयोगी समूहहरूले कम्तीमा ८ देशमा फैलिएका १६ वटा अमेरिकी सैन्य संरचनालाई लक्षित गरी आक्रमण गरेको देखिएको छ।
प्रतिवेदनले ती आक्रमणहरू योजनाबद्ध र रणनीतिक रूपमा गरिएको संकेत गरेको छ, जसले केही सैन्य अड्डाहरूलाई गम्भीर रूपमा क्षतिग्रस्त बनाएको बताइएको छ। केही आधारहरू त पूर्ण रूपमा सञ्चालनयोग्य अवस्थामा नरहेको र अस्थायी रूपमा बन्द गर्नुपर्ने अवस्था आएको उल्लेख छ।
रणनीतिक लक्ष्यमा प्रहार उपग्रह तस्बिरहरूको विश्लेषणका आधारमा इरानले विशेष रूपमा अमेरिकी उन्नत रडार प्रणाली, सञ्चार नेटवर्क तथा हवाई निगरानी उपकरणहरूलाई निशाना बनाएको देखिएको छ। यी संरचनाहरू अत्यन्तै महँगा मात्र नभई पुनःस्थापना गर्न समय र उच्च प्रविधि आवश्यक पर्ने भएकाले अमेरिकी सैन्य क्षमतामा प्रत्यक्ष असर परेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
सैन्य विशेषज्ञहरूका अनुसार, इरानले तुलनात्मक रूपमा कम लागतमा उच्च रणनीतिक क्षति पुर्याउने “असिमेट्रिक स्ट्राटेजी” अपनाएको देखिन्छ। अर्थात्, सीमित स्रोत प्रयोग गरेर ठूलो शक्ति सन्तुलनमा प्रभाव पार्ने रणनीति। क्षतिको फरक–फरक स्तर प्रभावित संरचनाहरूमा क्षतिको स्तर एकै किसिमको छैन।
केही सैन्य अड्डाहरू पूर्ण रूपमा ध्वस्त भई अस्थायी रूपमा बन्द गर्नुपर्ने अवस्थामा पुगेका छन् भने केहीलाई मर्मतपछि पुनः सञ्चालनमा ल्याउन सकिने आकलन गरिएको छ। एक संसदीय सहयोगीसँग जोडिएको स्रोतका अनुसार, प्रभावित अधिकांश संरचनाहरू अमेरिकी मध्यपूर्व रणनीतिक उपस्थिति अन्तर्गतका प्रमुख आधारहरू हुन्, जसले क्षेत्रीय सुरक्षा सन्तुलनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएका थिए।
आर्थिक र रणनीतिक असर यस द्वन्द्वका कारण अमेरिकी सैन्य गतिविधि र प्रतिकारात्मक तयारीमा ठूलो आर्थिक भार परेको पनि उल्लेख गरिएको छ। अमेरिकी रक्षा निकायका एक उच्च अधिकारीका अनुसार, हालसम्मको यो द्वन्द्वले करिब २५ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको खर्च सिर्जना गरिसकेको छ।
विश्लेषकहरूको भनाइमा, यो केवल आर्थिक क्षति मात्र नभई रणनीतिक दृष्टिले पनि चुनौतीपूर्ण अवस्था हो, किनभने पुनःनिर्माण र सुरक्षा पुनर्संरचना दुवै प्रक्रियाले लामो समय लिन सक्छ। क्षेत्रीय अस्थिरता बढ्ने संकेत मध्यपूर्वमा लगातार बढ्दो तनावले क्षेत्रीय सुरक्षा अवस्था थप जटिल बनाएको देखिन्छ।
अमेरिका, इजरायल र इरानबीचको यो प्रतिस्पर्धा अब केवल प्रत्यक्ष सैन्य टकरावमा सीमित नभई सूचना, प्रविधि र रणनीतिक पूर्वाधारमा समेत विस्तार भइरहेको विश्लेषण गरिएको छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार, यस्तो अवस्थाले आगामी दिनमा द्वन्द्व अझै चर्किने र क्षेत्रीय अस्थिरता थप गहिरिने जोखिम बढाएको छ। यसले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा सुरक्षा, आपूर्ति शृङ्खला र वैश्विक कूटनीतिक सन्तुलनमा समेत प्रभाव पार्न सक्ने चेतावनी दिइएको छ।
प्रतिक्रिया