काठमाडौं ।
अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा डेमोक्र्याटिक पार्टीले अप्रत्याशित सफलता हासिल गर्दै माथिल्लो सदन सिनेटको नियन्त्रण आफ्नो हातमा लिएको छ। रिपब्लिकन पार्टीको बलियो प्रभाव रहेका राज्यहरूमा समेत लगातार जित निकाल्दै डेमोक्र्याटिक पार्टीले सिनेटमा बहुमत सुनिश्चित गरेको अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्सले जनाएको छ।
निर्वाचनअघि १०० सदस्यीय सिनेटमा रिपब्लिकन पार्टीका ५३ र डेमोक्र्याटिक पार्टीका ४५ सदस्य थिए। दुई स्वतन्त्र सांसदले पनि डेमोक्र्याटिक पार्टीलाई समर्थन गर्दै आएका थिए। सिनेटमा बहुमतका लागि ५१ सिट आवश्यक पर्ने भएकाले डेमोक्र्याटिक पार्टीले रिपब्लिकनको पकडमा रहेका कम्तीमा चार सिट खोस्नुपर्ने चुनौती थियो। यसपटक उसले रिपब्लिकनबाट छ सिट खोसेपछि सिनेटको नेतृत्व परिवर्तन भएको हो।
रोयटर्सका अनुसार आयोवा राज्यमा अप्रत्याशित जित निकालेसँगै डेमोक्र्याटिक पार्टीले सिनेटमा बहुमत सुनिश्चित गरेको हो। नर्थ क्यारोलिना, टेक्सस, साउथ क्यारोलिना, ओहायो, कन्सास र आयोवामा जित निकाल्दै डेमोक्र्याटिक उम्मेदवारहरूले रिपब्लिकनको परम्परागत चुनावी आधारमै धक्का दिएका छन्।
विशेषगरी टेक्सस, कन्सास र साउथ क्यारोलिनाजस्ता रिपब्लिकनको बलियो प्रभाव रहेका राज्यमा डेमोक्र्याटिक उम्मेदवारको विजयलाई यस निर्वाचनको महत्त्वपूर्ण राजनीतिक सन्देशका रूपमा हेरिएको छ।
टेक्ससमा डेमोक्र्याटिक उम्मेदवार जेम्स टालारिकोले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको समर्थन प्राप्त रिपब्लिकन उम्मेदवार केन प्याक्सटनलाई पराजित गरेका छन्। तीन दशकभन्दा बढी समयदेखि टेक्ससमा राज्यस्तरका चुनावमा उल्लेखनीय सफलता हासिल गर्न नसकेको डेमोक्र्याटिक पार्टीका लागि यो जित विशेष अर्थपूर्ण मानिएको छ।
त्यस्तै, नर्थ क्यारोलिनामा पूर्वगभर्नर रोय कुपरले रिपब्लिकन उम्मेदवार माइकल वाट्लीलाई पराजित गर्दै सिनेट सिट आफ्नो पक्षमा पारे। साउथ क्यारोलिनामा एनी एन्ड्र्युजले डार्लिन ग्राहमलाई हराइन्। ओहायोमा शेरोड ब्राउनले सिनेटको सिट जिते। दुई वर्षअघि यही सिटबाट वर्तमान उपराष्ट्रपति जेडी भान्स निर्वाचित भएका थिए। कन्सास र आयोवामा पनि डेमोक्र्याटिक उम्मेदवारले अप्रत्याशित जित निकालेका छन्।
डेमोक्र्याटिक पार्टीले आफूले जोगाउनुपर्ने मिशिगन र मिनेसोटाका सिट भने गुमाएको छ। तर, अन्य राज्यमा हासिल गरेको सफलताले ती हारको प्रभावलाई निष्प्रभावी बनाउँदै सिनेटमा बहुमत कायम गर्न पर्याप्त आधार तयार पारेको रोयटर्सले उल्लेख गरेको छ।
यस निर्वाचनको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष मतदाताको बदलिँदो राजनीतिक मनोविज्ञान हो। सन् २०२४ को राष्ट्रपति निर्वाचनमा डोनाल्ड ट्रम्पले साउथ क्यारोलिनामा १८ प्रतिशत र कन्सासमा १६ प्रतिशत मतान्तरले जितेका थिए। तर, यसपटक ती राज्यमा समेत डेमोक्र्याटिक उम्मेदवार विजयी हुनुले ट्रम्पको राजनीतिक प्रभाव र रिपब्लिकन पार्टीप्रतिको मतदाताको समर्थनमा परिवर्तन आएको संकेत गरेको छ।
जर्जियामा जोन ओसफ र न्यु ह्याम्पसायरमा क्रिस पापासले पनि आफ्नो पार्टीका सिट जोगाएका छन्। यी परिणामले सिनेटमा डेमोक्र्याटिक पार्टीको पकड थप बलियो बनाएको छ।
प्रतिनिधिसभामा पनि डेमोक्र्याटको सम्भावना
सिनेटमा बहुमत हासिल गरे पनि तल्लो सदन प्रतिनिधिसभाको परिणाम भने अझै निर्णायक चरणमा पुगेको छैन। ४३५ सदस्यीय प्रतिनिधिसभामा बहुमतका लागि २१८ सिट आवश्यक पर्छ। निर्वाचनअघि रिपब्लिकन पार्टीको झिनो बहुमत रहेको यस सदनमा नियन्त्रण कायम राख्न डेमोक्र्याटिक पार्टीलाई कम्तीमा तीन सिट थप जित्नुपर्ने अवस्था थियो।
प्रारम्भिक मतगणनामा रिपब्लिकन पार्टीका सुरक्षित मानिएका निर्वाचन क्षेत्रमा समेत डेमोक्र्याटिक उम्मेदवारले जित हासिल गरेपछि प्रतिनिधिसभाको नियन्त्रण पनि डेमोक्र्याटको हातमा पुग्ने सम्भावना बढेको अमेरिकी समाचार संस्था एसोसिएटेड प्रेसले जनाएको छ।
यदि प्रतिनिधिसभामा समेत डेमोक्र्याटिक पार्टीले बहुमत हासिल गरेमा राष्ट्रपति ट्रम्पको आगामी कार्यकालको राजनीतिक समीकरण थप जटिल बन्नेछ। संसद्का दुवै सदनमा विपक्षी दलको नियन्त्रण हुँदा सरकारका विधेयक, बजेट तथा प्रमुख नीतिगत कार्यक्रम अघि बढाउन ट्रम्प प्रशासनलाई कठिनाइ हुन सक्छ।
गभर्नर निर्वाचनमा पनि डेमोक्र्याटको सफलता
मध्यावधि निर्वाचनमा डेमोक्र्याटिक पार्टीले संघीय संसद्मा मात्रै नभई राज्यस्तरका निर्वाचनमा समेत उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेको छ। टेक्ससमा जिना हिनोजोसाले रिपब्लिकन गभर्नर ग्रेग एबटलाई पराजित गरेकी छन्। ओहायोमा एमी एक्टनले रिपब्लिकन उम्मेदवार विवेक रामास्वामीलाई हराएकी छन् भने जर्जियामा किशा लान्स बटम्स निर्वाचित भएकी छन्। फ्लोरिडामा भने रिपब्लिकन उम्मेदवार बायरन डोनाल्ड्सले गभर्नर पद जितेका छन्।
निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीले अपेक्षित परिणाम हासिल गर्न नसकेपछि राष्ट्रपति ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्नो प्रतिक्रिया दिएका छन्। आफू उम्मेदवार नभएकाले यस्तो परिणाम आएको आशय व्यक्त गर्दै उनले लेखेका छन्, ‘म मतदानमा उम्मेदवार थिइनँ। यदि म उम्मेदवार भएको भए हामी भारी मतान्तरले जित्ने थियौँ।’
समग्रमा, यो निर्वाचन अमेरिकी राजनीतिको शक्ति सन्तुलनमा आएको महत्त्वपूर्ण परिवर्तनका रूपमा देखिएको छ। ट्रम्पको नेतृत्वमा रहेको रिपब्लिकन प्रशासनप्रति मतदाताको असन्तुष्टि, राज्यस्तरमा डेमोक्र्याटिक पार्टीको पुनरागमन र परम्परागत रिपब्लिकन गढमा आएको चुनावी परिणामले आगामी अमेरिकी राजनीतिमा नयाँ बहस सिर्जना गर्ने संकेत गरेको छ। अब प्रतिनिधिसभाको अन्तिम परिणाम र त्यसले संघीय सरकारको शक्ति सन्तुलनमा पार्ने प्रभावलाई चासोका साथ हेरिएको छ।
प्रतिक्रिया