काठमाडौं ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गत महिना टर्कीमा भएको नेटो शिखर सम्मेलनपछि आफूलाई गोप्य रूपमा अर्को विमानमा सारिएको पुष्टि गरेका छन्। इरानबाट अमेरिकी राष्ट्रपतिलाई लक्षित गरी क्षेप्यास्त्र आक्रमण हुन सक्ने विश्वसनीय सुरक्षा सूचनापछि अमेरिकी सुरक्षा निकायले यस्तो गोप्य योजना बनाएको खुलासा भएको हो। ट्रम्पले मंगलबार पत्रकारहरूसँग आफूले विमान परिवर्तन गर्ने निर्णय आफैंले नगरेको बताएका छन्। ‘सिक्रेट सर्भिस र सेनाले अर्को उडान, अर्को विमानमा जान भनेपछि आफूले उनीहरूको निर्देशन पालना गरेको’ उनको भनाइ थियो। उनले आफूलाई धेरै प्रकारका धम्की आउने गरेको समेत बताए।
‘एयर फोर्स वन’ चढेको देखाएर अर्को विमानमा सारियो घटना गत ८ जुलाईमा अंकारा, टर्कीमा भएको हो। नेटो शिखर सम्मेलन सकेर बेलायततर्फ प्रस्थान गर्ने क्रममा ट्रम्प सार्वजनिक रूपमा पुरानो ‘एयर फोर्स वन’ मा चढेको दृश्य टेलिभिजन क्यामेराले खिचेका थिए। तर, पछिल्लो विवरणअनुसार त्यो विमानमा ट्रम्प लामो समय रहेनन्। विमानको अर्को छेउबाट उनलाई विमानस्तरसम्म उचालिएको एयरपोर्ट क्याटरिङ ट्रकमा गुपचुप सारिएको थियो।
त्यसपछि उक्त ट्रकमार्फत उनलाई अमेरिकी सेनाको C-32A सैन्य विमानमा पुर्याइएको थियो। C-32A बोइङ ७५७ मा आधारित सैन्य विमान हो, जुन अमेरिकी उपराष्ट्रपति तथा उच्च पदस्थ अधिकारीको यात्रामा पनि प्रयोग हुने गर्छ। इरानबाट क्षेप्यास्त्र आक्रमणको ‘विश्वसनीय खतरा’ अमेरिकी अधिकारीहरूले सीबीएसलाई दिएको जानकारीअनुसार अमेरिकी गुप्तचर निकायले ट्रम्प सवार विमानलाई इरान वा उसका सहयोगी समूहले क्षेप्यास्त्रबाट आक्रमण गर्न सक्ने विश्वसनीय सूचना पाएको थियो। यसअघि न्यूयोर्क टाइम्सले नेटो सम्मेलन आसपासको क्षेत्रमा एक व्यक्तिलाई काँधमा बोक्ने क्षेप्यास्त्र प्रणालीजस्तो हतियारसहित देखिएको सूचनासमेत प्राप्त भएको जनाएको थियो। यही सुरक्षा जोखिमका कारण ट्रम्पलाई सार्वजनिक रूपमा एउटा विमानमा चढेको देखाएर वास्तविक रूपमा अर्को विमानबाट बाहिर निकालिएको अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।
पत्रकार र अधिकारीलाई समेत ‘डमी विमान’मै राखियो गोप्य अपरेसनको सबैभन्दा असामान्य पक्ष भनेको ट्रम्पलाई अर्को विमानमा सारिएपछि पनि पत्रकार तथा ह्वाइट हाउसका केही कर्मचारीलाई भने पुरानै एयर फोर्स वनमा राखिनु थियो। ट्रम्प विमानबाट बाहिरिएपछि पत्रकारहरूलाई विमानका झ्यालका पर्दा बन्द गर्न भनिएको थियो। उनीहरू राष्ट्रपति त्यही विमानमा रहेको ठानिरहेका थिए। केही पत्रकारले झ्याल खोल्न खोज्दा पुनः बन्द गर्न निर्देशन दिइएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। यसले सुरक्षा अपरेसनमा पत्रकार तथा अन्य यात्रुलाई अनजानमै ‘डिकॉय’ अर्थात् झुक्याउने लक्ष्यका रूपमा प्रयोग गरिएको हो कि भन्ने प्रश्नसमेत उठाएको छ। ट्रम्पले भने– ‘मैले धेरै प्रश्न सोधिनँ’ ट्रम्पले घटनाबारे आफूलाई विस्तृत जानकारी दिइएको दाबी गरेनन्।
उनले सुरक्षाकर्मीको निर्देशनअनुसार आफूले विमान परिवर्तन गरेको बताए। उनले आफूलाई ‘धेरै धम्की आउने’ र इरानका लागि आफू ‘नम्बर एक लक्ष्य’ भएको दाबीसमेत दोहोर्याए। यद्यपि, उनले कुन प्रकारको धम्की थियो भन्नेबारे विस्तृत जानकारी आफूले नलिएको बताएका छन्। रोचक रूपमा ट्रम्पले वैकल्पिक सैन्य विमान नै ‘अझ बढी जोखिममा रहेको’ आफूलाई लागेको बताएका छन्। यसको अर्थ सुरक्षा निकायले एउटा विमानलाई सम्भावित लक्ष्यबाट जोगाउन अर्को विमान प्रयोग गरे पनि राष्ट्रपतिका दृष्टिमा त्यसको जोखिम कम थियो भन्ने स्पष्ट छैन। नयाँ कतारी विमानमाथि पनि सुरक्षा प्रश्न यो घटनाले कतारले दिएको नयाँ बोइङ ७४७–८ विमानको सुरक्षा क्षमतामाथि पनि पुनः प्रश्न उठाएको छ।
ट्रम्प टर्की जाँदा यही नयाँ विमान प्रयोग गरेका थिए। तर फर्किंदा पुरानो एयर फोर्स वन प्रयोग गरिएको थियो। यसअघि अमेरिकी अधिकारीहरूले पुरानो एयर फोर्स वनमा क्षेप्यास्त्रबाट जोगाउने लेजर तथा अन्य प्रतिरक्षा प्रणाली रहेको बताएका थिए। नयाँ कतारी विमानमा ती सबै प्रणाली पूर्ण रूपमा जडान भइसकेका थिए वा थिएनन् भन्ने विषयमा सुरक्षा चिन्ता उठेको थियो। ह्वाइट हाउसले पछि नयाँ विमानमा थप सुरक्षा क्षमता जडान गरिने जनाएको थियो। ट्रम्पको गोप्य विमान परिवर्तनसम्बन्धी पछिल्लो खुलासाले अब राष्ट्रपतिको सुरक्षा मात्र होइन, विमानमा रहेका अन्य अधिकारी तथा पत्रकारहरूको सुरक्षासम्बन्धी निर्णय कति पारदर्शी र उचित थियो भन्ने प्रश्नसमेत जन्माएको छ।
अमेरिकी सिनेटका डेमोक्रेटिक नेता चक शुमरले यस घटनाबारे ह्वाइट हाउसबाट विस्तृत जानकारी मागेका छन्। यसरी हेर्दा, टर्कीबाट ट्रम्पको ‘विमान परिवर्तन’ सामान्य यात्रा व्यवस्थापन नभई इरानसँग बढेको सैन्य तनावबीच अमेरिकी राष्ट्रपतिलाई सम्भावित क्षेप्यास्त्र आक्रमणबाट जोगाउन गरिएको उच्चस्तरीय गोप्य सुरक्षा अपरेसन भएको पुष्टि हुँदै गएको छ।
प्रतिक्रिया