बाजुरामा विषालु च्याउको कहर : एक जनाको मृत्यु, श्रीमतीको अवस्था गम्भीर, जनचेतनाको अभावले बढ्दै जोखिम

बाजुरा ।

बाजुराको बडीमालिका नगरपालिका–७ ढम्कनेमा जङ्गलबाट टिपेर ल्याइएको विषालु च्याउ खाँदा एक जनाको मृत्यु भएको छ भने उनकी श्रीमती गम्भीर बिरामी परेकी छन्। वर्षायाममा जङ्गली च्याउको प्रयोग बढ्दै जाँदा यस्ता घटना दोहोरिन थालेपछि जनचेतनाको अभाव गम्भीर चुनौतीका रूपमा देखिएको छ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय बाजुराका अनुसार २०८३ साउन १८ गते साँझ करिब ४ बजे स्थानीय ५१ वर्षीय रामे थापा र उनकी श्रीमती करिब ५० वर्षीया नाम्सरी थापाले जङ्गलबाट ल्याएको च्याउ पकाएर खाएका थिए। च्याउ खाएपछि दुवै जनाको स्वास्थ्य अवस्था अचानक बिग्रिएपछि राति करिब १०:२० बजे उपचारका लागि जिल्ला अस्पताल मार्तडी पुर्‍याइएको थियो।

अस्पतालमा चिकित्सकले जाँच गर्दा राति करिब १०:४० बजे रामे थापालाई मृत घोषणा गरेका थिए। उनकी श्रीमती नाम्सरी थापाको अवस्था गम्भीर रहेको र जिल्ला अस्पतालमा उपचार भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।

घटनाबारे जानकारी प्राप्त हुनासाथ जिल्ला प्रहरी कार्यालय बाजुराबाट प्रहरी नायब उपरीक्षक शैलेश्वरी बोहराको नेतृत्वमा SOCO सहितको प्रहरी टोली खटिएको थियो। मृतकको शव जिल्ला अस्पताल मार्तडीमा राखिएको छ भने घटनाका सम्बन्धमा थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ। मृतकका छोरा गेवा दोर्जे थापा अस्पतालमा उपस्थित रहेका छन्। घटना जिल्ला प्रहरी कार्यालयबाट करिब १२ किलोमिटर पूर्वमा पर्ने बडीमालिका नगरपालिका–७ ढम्कनेमा भएको हो।

विशेषज्ञहरूका अनुसार विषालु च्याउ र खान मिल्ने च्याउलाई सामान्य आँखाले छुट्याउन निकै कठिन हुन्छ। वर्षायाममा जंगल, ओसिलो ठाउँ, सडेगलेका काठ, घाँसे मैदान तथा रूखका फेदमा विभिन्न प्रजातिका च्याउ उम्रिने गर्छन्। कतिपय विषालु च्याउ बाहिरी रूपमा खान योग्य च्याउसँग मिल्दोजुल्दो देखिने भएकाले झुक्किएर सेवन गर्दा कलेजो, मिर्गौला र स्नायु प्रणालीमा गम्भीर असर पुग्न सक्छ। समयमा उपचार नपाए ज्यानसमेत जान सक्छ।

स्वास्थ्यकर्मीहरूले जङ्गलबाट टिपिएको च्याउको पहिचान निश्चित नभएसम्म सेवन नगर्न आग्रह गरेका छन्। च्याउ खाएपछि वान्ता हुने, पेट दुख्ने, पखाला लाग्ने, रिंगटा लाग्ने, अत्यधिक पसिना आउने, बेहोस हुने वा श्वासप्रश्वासमा समस्या देखिए तत्काल नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा पुग्नुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ।

यस घटनापछि स्थानीय तह, स्वास्थ्य कार्यालय, डिभिजन वन कार्यालय, कृषि ज्ञान केन्द्र तथा अन्य सरोकारवाला निकायले गाउँ–गाउँमा जनचेतनामूलक अभियान सञ्चालन गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ। विशेषगरी वर्षायाममा विषालु च्याउको पहिचान, सुरक्षित खाद्य अभ्यास, विद्यालय तथा समुदायस्तरमा सचेतनामूलक कार्यक्रम, सूचना सामग्री वितरण र स्थानीय सञ्चारमाध्यममार्फत नियमित सन्देश प्रवाह गर्न आवश्यक रहेको सरोकारवालाहरू बताउँछन्।

वर्षेनी देशका विभिन्न जिल्लामा विषालु च्याउ सेवनबाट बिरामी हुने र ज्यान गुमाउने घटना दोहोरिने भएकाले सम्बन्धित निकायको प्रभावकारी सचेतना अभियान र नागरिकको सावधानी नै यस्ता दुःखद घटनालाई न्यूनीकरण गर्ने प्रमुख उपाय मानिएको छ।