इरान–अमेरिका वार्ता जारी, हर्मुज जलडमरूमध्य र लेबनान द्वन्द्व बने मुख्य चुनौती


तेहरान/वाशिङ्टन

अमेरिका र इरानबीच स्विट्जरल्याण्डमा जारी परमाणु तथा क्षेत्रीय सुरक्षा सम्बन्धी वार्ता अझै निष्कर्षमा पुग्न नसकेको जनाइएको छ। अमेरिकी पक्षले वार्ता “रातभर जारी रहने” बताएको छ भने दुवै देशबीच मतभेद कायम रहेकाले सहमति तत्काल हुने सम्भावना अनिश्चित देखिएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आइतबार दिएको एक अन्तर्वार्तामा इरानमाथि दबाब बढाउँदै सम्झौता नभए पुनः बमबारी गर्न सकिने र रणनीतिक महत्वको हर्मुज जलडमरूमध्यलाई नियन्त्रणमा लिन सकिने चेतावनी दिएका थिए। ट्रम्पको उक्त अभिव्यक्तिले इरानी वार्ता टोली असन्तुष्ट बनेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

यसअघि दुवै देशबीच हर्मुज जलडमरूमध्य पुनः सञ्चालन गर्ने प्रारम्भिक सहमति भए पनि पछिल्ला अभिव्यक्तिपछि उक्त विषय पुनः तनावको केन्द्र बनेको छ। विश्वको ठूलो परिमाणको तेल आपूर्ति यही जलमार्ग हुँदै हुने भएकाले यहाँको अस्थिरताले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

उता, लेबनानमा जारी इजरायल–हिजबुल्लाह द्वन्द्व पनि वार्ताको प्रमुख अवरोध बनेको छ। इरानले इजरायली आक्रमण तत्काल रोक्नुपर्ने अडान दोहोर्‍याउँदै आएको छ। तेहरानले लेबनानमा भइरहेका घातक आक्रमण अन्त्य नभएसम्म वार्तामा महत्वपूर्ण प्रगति हुन कठिन हुने स्पष्ट संकेत दिएको छ।

सीएनएनलाई उद्धृत गर्दै एक इरानी स्रोतले वार्ता केही समयका लागि अवरुद्ध भएको बताए पनि संवाद पूर्ण रूपमा टुटिनसकेको जनाएको छ। कूटनीतिक स्रोतहरूका अनुसार दुवै पक्षले वार्ताको ढोका खुला राखेका छन् र मध्यस्थकर्ताहरू सहमतिको साझा आधार खोज्न सक्रिय छन्।

मध्यपूर्वमा बढ्दो तनाव, हर्मुज जलडमरूमध्यको सुरक्षा तथा लेबनानको द्वन्द्वका कारण अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले वार्ताको परिणामलाई चासोपूर्वक हेरिरहेको छ। वार्ता सफल भए क्षेत्रीय तनाव कम हुने अपेक्षा गरिएको छ भने असफल भए मध्यपूर्वमा नयाँ सुरक्षा संकट उत्पन्न हुन सक्ने चिन्ता बढेको छ।