नेपालको पासपोर्ट इतिहासकै कमजोर, भिसा-फ्री देशको संख्या घटेर ३५


काठमाडौँ ।

विश्वभरका पासपोर्टहरूको सबलता मापन गर्ने प्रतिष्ठित संस्था हेन्ली एन्ड पार्टनर्स द्वारा सार्वजनिक गरिएको प्रतिवेदन हेन्ली पासपोर्ट इन्डेक्स २०२६ (मे ग्लोबल र्याङ्किङ) अनुसार नेपालको पासपोर्टको अवस्थामा कुनै सुधार नभई झन् खस्किएको पाइएको छ। नयाँ प्रतिवेदन अनुसार नेपाल विश्वकै सातौँ कमजोर पासपोर्ट भएको देशको रूपमा सूचीकृत भएको छ।

गत वर्षको हेन्ली पासपोर्ट इन्डेक्स २०२५ सँग तुलना गर्दा नेपालको र्याङ्किङमा केही परिवर्तन देखिए पनि वास्तविक यात्रा क्षमता अर्थात् भिसा-फ्री पहुँचमा उल्लेखनीय गिरावट आएको छ। सन् २०२५ मा नेपालको भिसा-फ्री स्कोर ३९ रहेकोमा सन् २०२६ को मे महिनासम्म आइपुग्दा यो घटेर ३५ मा सीमित भएको छ। यसको अर्थ अब नेपाली पासपोर्टवाहकले विश्वका केवल ३५ देशमा मात्रै अग्रिम भिसा बिना (भिसा-फ्री वा आगमनमा भिसा प्राप्त गरी) यात्रा गर्न सक्नेछन्।

विगतका वर्षहरूको तथ्याङ्क हेर्दा सन् २०२६ को यो स्कोर नेपालका लागि हालसम्मकै सबैभन्दा कमजोर अवस्था हो। पछिल्लो एक दशकमा नेपाली नागरिकले बिना भिसा वा आगमनमा भिसा लिएर भ्रमण गर्न सक्ने देशहरूको संख्या उतारचढावपूर्ण रहे पनि यस वर्ष जति कम कहिल्यै पुगेको थिएन।

ऐतिहासिक तथ्याङ्क अनुसार नेपालको भिसा-फ्री स्कोर सन् २०२४ मा ४०, २०२३ मा ३८, २०२२ मा ३७, २०२१ मा ३७, २०२० मा ३८, २०१९ मा ३८, २०१८ मा ४०, २०१७ मा ३७ र २०१६ मा ३७ रहेको थियो। विगतमा ३७ देखि ४० देशसम्म सहज पहुँच पाउने नेपालीहरूका लागि अहिले त्यो दायरा खुम्चिएर केवल ३५ देशमा सीमित भएको छ, जसले नेपालको राहदानीको अन्तर्राष्ट्रिय साख निरन्तर खस्कँदै गएको संकेत गर्छ।