स्ट्रेट अफ होर्मुजमा विस्फोट: अमेरिका–इरान भिडन्तले युद्धविराम धरापमा


काठमाडौँ ।

मध्यपूर्वको अत्यन्त संवेदनशील क्षेत्र स्ट्रेट अफ होर्मुज फेरि तनावको केन्द्र बनेको छ। सोमबार अमेरिकी सेना र इरानी बलबीच भएको भीषण गोलीबारीपछि क्षेत्रीय मात्र होइन, विश्वव्यापी सुरक्षामा गम्भीर चिन्ता उत्पन्न भएको छ। पछिल्लो घटनाले पहिलेबाटै कमजोर अवस्थामा रहेको युद्धविराम टुट्ने जोखिम बढाएको विश्लेषण गरिएको छ।

अमेरिकी रक्षा अधिकारीहरूका अनुसार होर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै गइरहेका अमेरिकी झण्डा बोकेका दुईवटा व्यावसायिक जहाजलाई इरानी आक्रमणबाट जोगाउन अमेरिकी नौसेनाले प्रतिकारात्मक कारबाही गरेको हो। घटनाका क्रममा दुवै पक्षबाट गोलीबारी भएको र केही सैन्य उपकरणमा क्षति पुगेको प्रारम्भिक जानकारी सार्वजनिक गरिएको छ।

इरानतर्फका सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले भने अमेरिकी दाबी अस्वीकार गर्दै आफ्नो समुद्री सुरक्षालाई लक्षित गर्दै “रक्षात्मक निगरानी” मात्र गरिएको प्रतिक्रिया दिएका छन्। तर, घटनास्थल नजिकै रहेका अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्ग प्रयोगकर्ताहरूले ठूलो विस्फोट र गोलीबारीको आवाज सुनेको बताएका छन्।

यो जलडमरूमध्य विश्वको सबैभन्दा व्यस्त तेल आपूर्ति मार्गमध्ये एक भएकाले यहाँको अस्थिरताले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा तत्काल प्रभाव देखिन थालेको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार यदि तनाव अझ बढेमा ऊर्जा आपूर्ति श्रृंखलामा गम्भीर अवरोध आउन सक्छ।

संयुक्त राष्ट्रसंघसहित विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिहरूले दुवै पक्षलाई संयमता अपनाउन र कूटनीतिक संवादमार्फत समस्या समाधान गर्न आह्वान गरेका छन्। अमेरिकी र इरानी प्रतिनिधिबीच आपतकालीन वार्ताको प्रयास भइरहेको भए पनि स्थिति अझै अनिश्चित छ।

हालसम्म कुनै ठूला मानवीय क्षतिको पुष्टि नभए पनि सैन्य सतर्कता उच्च स्तरमा पुर्‍याइएको छ। मध्यपूर्वमा फेरि पूर्ण युद्धको जोखिम बढ्दै गएको संकेतका रूपमा यस घटनालाई हेरिएको छ।