वाशिङ्टन ।
सामरिक दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिएको उन्नत राडार प्रणाली निष्क्रिय बनेपछि अमेरिकाको आकाश सुरक्षा क्षमतामाथि गम्भीर प्रश्न उठेको छ। उक्त राडार प्रणालीको अभावमा अब अमेरिकातर्फ लक्षित गरी प्रक्षेपण गरिएका दुश्मन देशका अन्तरमहादेशीय क्षेप्यास्त्र (ICBM) वा लामो दूरीका क्रुज मिसाइलबारे समयमै सूचना पाउन कठिन हुने विश्लेषकहरूले बताएका छन्।
अमेरिकी रक्षा अधिकारीहरूका अनुसार, उक्त राडार प्रणालीले उत्तरी ध्रुवीय मार्ग हुँदै आउने सम्भावित मिसाइलको प्रारम्भिक पहिचान र ट्र्याकिङ गर्दै आएको थियो। यही प्रारम्भिक चेतावनी पूर्व–सूचना नै अमेरिकी प्रतिरक्षा संयन्त्रको सबैभन्दा महत्वपूर्ण तह मानिन्छ। राडार निष्क्रिय भएपछि मिसाइल प्रक्षेपण र लक्ष्यबीचको समय अन्तर घट्ने भएकाले प्रतिक्रिया दिन उपलब्ध समय सीमित हुने देखिएको छ।
रक्षा विश्लेषकहरूका अनुसार, यसले विशेषगरी अमेरिकाको ‘मिसाइल डिफेन्स शिल्ड’ मा अस्थायी खालीपन सिर्जना गरेको छ। अमेरिकाले हाल उत्तर अमेरिकी सुरक्षा कमाण्ड(NORAD) मार्फत आकाश निगरानी गर्दै आएको छ भने मिसाइल रक्षा एजेन्सी (MDA) ले अन्तरिक्ष र स्थलमा आधारित अवरोध प्रणाली सञ्चालन गर्दै आएको छ। तर स्थलीय शक्तिशाली राडार प्रणाली नै निष्क्रिय हुँदा समग्र समन्वयमा असर पर्ने सम्भावना व्यक्त गरिएको छ।
सुरक्षा विज्ञहरू भन्छन्, प्रारम्भिक चेतावनी प्रणाली कमजोर हुँदा प्रतिरोध क्षमतामा मनोवैज्ञानिक प्रभाव पनि पर्छ। विशेषगरी हाल मध्यपूर्व र पूर्वी युरोपमा देखिएको तनावका बीच यो घटना अमेरिकाका लागि रणनीतिक रूपमा संवेदनशील मानिएको छ। केही अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूले यसलाई साइबर आक्रमण वा प्राविधिक अवरोधको परिणाम हुन सक्ने आशंका गरेका छन्, यद्यपि अमेरिकी प्रशासनले यसको आधिकारिक कारण सार्वजनिक गरेको छैन।
अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय (पेन्टागन) निकट स्रोतका अनुसार, अस्थायी रूपमा अन्य उपग्रह र समुद्री निगरानी प्रणालीमार्फत खालीपन पूर्ति गर्ने प्रयास भइरहेको छ। साथै वैकल्पिक मोबाइल राडार प्रणाली तत्काल तैनाथ गर्ने तयारी पनि भइरहेको जनाइएको छ।
सैन्य मामिलाका जानकारहरूका अनुसार, आधुनिक युद्ध प्रविधिमा ‘सेकेन्डको खेल’ नै निर्णायक हुने भएकाले प्रारम्भिक सूचना प्रणालीमा देखिएको यस्तो कमजोरीलाई गम्भीर रूपमा लिइन्छ। यदि दीर्घकालसम्म समस्या समाधान नभएमा यसले अमेरिकाको रणनीतिक प्रतिरोध नीतिमा पुनर्विचार गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
यस घटनापछि अमेरिकी कंग्रेसका केही सदस्यहरूले रक्षा बजेट र पूर्वाधार आधुनिकीकरणबारे पुनः छलफल आवश्यक रहेको बताएका छन्। आकाश सुरक्षाजस्तो संवेदनशील विषयमा देखिएको यस्तो कमजोरीले विश्व शक्ति मानिने राष्ट्रको सुरक्षा संयन्त्र कत्तिको अभेद्य छ भन्ने प्रश्नसमेत उठाएको छ।
अहिलेसम्म अमेरिकी प्रशासनले विस्तृत विवरण सार्वजनिक नगरे पनि राडार प्रणाली शीघ्र पुनःसञ्चालनमा ल्याउने दाबी गरेको छ। तर यसबीच, सम्भावित जोखिम र रणनीतिक सन्तुलनबारे अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमै चासो बढेको छ।
प्रतिक्रिया