माटोमा सुन फलाउने इन्जिनियर शशी कुमार

विदेशको सुखसुविधा र लाखौँको आकर्षक तलबलाई लत्याएर आफ्नै माटोमा पसिना बगाउनु कुनै चानचुन आँट होइन । यो जीवनको सबैभन्दा ठूलो र जोखिमपूर्ण जुवा हो । अमेरिकाको चमकधमक र सूचना प्रविधिको उच्च तहमा काम गरिरहेका एक भारतीय इन्जिनियर शशी कुमारले सबैलाई अवाक् पार्ने एउटा यस्तो असाधारण निर्णय गरे । जसले हजारौँ विपन्न किसान परिवारहरूको चुलोमा सुख र समृद्धिको राँको बालिदियो । भारतको कर्नाटकस्थित टिप्टुरमा जन्मिएका शशीले बैंगलोर विश्वविद्यालयबाट इन्जिनियरिङ पूरा गरी अमेरिकाको इलिनोइस इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीबाट उच्च शिक्षा हासिल गरेका थिए । विश्वविख्यात कर्पोरेट कम्पनी विप्रोमा लगातार १२ वर्षसम्म मेहनत गरेपछि उनी ‘लिड आर्किटेक्ट’ जस्तो गरिमामय पदमा पुगेका थिए, जहाँबाट करियरको ग्राफ अझ आकाशिने निश्चित थियो । तर, भौतिक सुख र डलरको बिटोभन्दा आफ्नै पसिनाको मिठास र प्रकृतिको काखमा केही गर्ने हुटहुटीले उनलाई भित्रैदेखि खाइरहेको थियो, र अन्ततः सन् २०१० मा उनले अमेरिकाको लोभलाग्दो जागिर छाडेर भारत फर्कने कठोर निर्णय गरे ।

यति ठूलो र स्वप्निल निर्णय परिवारका लागि सहज थिएन । किनकि एउटा किसान परिवारका गरिबी र अभाव भोगेका उनका बुबाको सपना छोरा ठूलो हाकिम बनेको हेर्ने थियो । जब बुबाले छोराले अमेरिकाको लाखौँ कमाउने जागिर छाडेर माटोमा फर्किने जिद्दी गरेको देखे, उनी भित्रैबाट विचलित भए । जसका कारण बाबु र छोराबीच करिब आठ वर्षसम्म बोलचाल समेत बन्द भयो । परिवारको असहयोग, समाजको शंकास्पद दृष्टि र बुबाको मौन आक्रोशको पहाड छातीमा बोकेर हिँड्दा पनि शशीले आफ्नो सपनालाई मर्न दिएनन् र पछाडि फर्केर हेरेनन् । आफ्नो अदम्य अठोटलाई मूर्तरूप दिन उनले प्राकृतिक कृषि र दुग्ध उत्पादनलाई अत्याधुनिक वैज्ञानिक व्यवसायसँग मिसाउँदै ‘अक्षयकल्प अर्गानिक’ नामक कम्पनीको बीजारोपण गरे । तर, सुरुवाती दिनहरू फलामे च्युरा चपाए सरह निकै कठिन थिए र भारी लगानी जुटाउन भौंतारिनुपर्दा सन् २०१६ सम्म आइपुग्दा कम्पनी बन्द हुने संघारमा पुगिसकेको थियो ।

ठीक त्यही कठिन घडीमा उनकी जीवनसंगीनी शिल्पाले पतिप्रतिको विश्वास प्रमाण दिँदै परिवारको अन्तिम पुँजीको रूपमा रहेको ३० लाख र काकाबाट थप १० लाख गरी जम्मा ४० लाख रुपैयाँ लगानी गरेपछि ढल्नै लागेको संरचनालाई विशाल रूपमा उभ्याउन बल मिल्यो । आज कडा संघर्षका ती दिनहरूलाई पछाडि छाड्दै ‘अक्षयकल्प अर्गानिक’ ले देशविदेशमा आफ्नो सफलताको झण्डा गाडिसकेको छ र यसको वार्षिक कारोबार अहिले करिब ६०० देखि ७०० करोड भारतीय रुपैयाँको हाराहारीमा पुगेको छ । यो केवल कर्पोरेट सफलताको नाफाघाटा मात्र होइन, यससँग करिब २ हजार ८ सयभन्दा बढी साधारण किसानहरू प्रत्यक्ष आबद्ध छन् । जसमध्ये १ हजार २ सयभन्दा बढी उत्प्रेरित महिला किसानहरू पनि रहेका छन् । कम्पनीले आबद्ध प्रत्येक किसान परिवारलाई मासिक औसतमा १ लाख २८ हजार भारतीय रुपैयाँसम्मको आकर्षक पारिश्रमिक उपलब्ध गराउँदै आएको छ ।

जग्गा खरिद गर्नुको सट्टा साना किसानहरूलाई स्वचालित दोहन प्रणाली, बायोग्यास प्लान्ट र तनावमुक्त गाईपालनका लागि पूर्वाधार तयार गर्न सघाउने यस संस्थाले २४ सै घण्टा घरदैलोमै स्वास्थ्य र माटो व्यवस्थापन सेवा प्रदान गर्दछ । मानव स्पर्शबिना अत्याधुनिक स्वचालित प्रविधिबाट निकालिने यसको शुद्ध दुग्ध उत्पादन सिन्थेटिक हर्मोन र रासायनिक अवशेषबाट पूर्णतया मुक्त रहन्छ भने घिउ, पनीर, दही र अर्गानिक अण्डा लगायतका परिकारहरू पनि बिक्री–वितरण गरिन्छ । यदि सोच सही छ र व्यवस्थापन पारदर्शी छ भने कृषि क्षेत्रले पनि कर्पोरेट क्षेत्रलाई पछाडि पार्न सक्छ भन्ने यो यथार्थले प्रमाणित गरिदिएको छ । शशी कुमारको यो प्रेरणादायी जीवनयात्राले समाजमा किसानलाई हेर्ने पुरानो दृष्टिकोणलाई सधैँका लागि बदल्दै, हरेक युवालाई आफ्नो माटोप्रतिको कर्तव्य सम्झाएर समृद्धिको नयाँ ढोकाहरू खुला गरिदिएको छ । यो कृषि क्रान्तिको त्यो ज्वलन्त दस्तावेज हो जसले हरेक युवालाई आफ्नो माटोप्रतिको कर्तव्य सम्झाउँदै नेपाल तथा भारतजस्ता कृषिप्रधान देशहरूमा समृद्धिको नयाँ ढोकाहरू सधैँका लागि खुला राखेको छ ।