काठमाडौं
निकोटिन संसारकै सबैभन्दा लत लाग्ने पदार्थमध्ये एक मानिन्छ। विज्ञहरूका अनुसार चुरोटमा पाइने निकोटिनको लत कोकिन र हेरोइनजत्तिकै, कतिपय अवस्थामा अझ बढी शक्तिशाली हुन सक्छ। यही कारणले धेरै धूम्रपान गर्ने मानिसहरू चुरोट छोड्न चाहेर पनि सफल हुन सक्दैनन्।
विश्वभर करिब ७० प्रतिशत वयस्क धूम्रपानकर्ताले चुरोट छोड्न चाहेको बताउने गरेका छन्। तर प्रयास गर्नेहरूमध्ये हरेक वर्ष १० प्रतिशतभन्दा कम मात्रै पूर्ण रूपमा सफल हुने अध्ययनहरूले देखाएका छन्।
तर हालैका अनुसन्धानहरूले म्याजिक मशरुममा साइलोसाइबिन नामक साइकेडेलिक पदार्थ धूम्रपान छोड्न सहयोगी हुन सक्ने संकेत दिएका छन्।
अमेरिकाको जोन्स हप्किन्स विश्वविद्यालयका मनोचिकित्सा तथा व्यवहार विज्ञानका प्राध्यापक डा. म्याथ्यु जोन्सनको नेतृत्वमा गरिएको अनुसन्धानले साइलोसाइबिन र परामर्श उपचारको संयोजन निकोटिन प्याचको तुलनामा धेरै प्रभावकारी देखिएको जनाएको छ।
सन् २०२६ मार्चमा प्रकाशित अध्ययनमा ८२ जना धूम्रपानकर्तालाई सहभागी गराइएको थियो। उनीहरूलाई दुई समूहमा विभाजन गरिएको थियो। एक समूहलाई साइलोसाइबिनको उच्च मात्रा दिइयो भने अर्को समूहलाई निकोटिन प्याच प्रयोग गराइयो। दुवै समूहलाई १३ सातासम्म संज्ञानात्मक व्यवहार उपचार समेत प्रदान गरिएको थियो।
अध्ययनको ६ महिनापछि गरिएको मूल्याङ्कनमा साइलोसाइबिन प्रयोग गर्ने समूहका ५२ प्रतिशत सहभागीले चुरोट पूर्ण रूपमा छोड्न सफल भएको पाइयो। निकोटिन प्याच प्रयोग गर्ने समूहमा भने यो दर २५ प्रतिशत मात्रै थियो।
अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार साइलोसाइबिनले मानिसको सोच्ने तरिका र जीवनप्रतिको दृष्टिकोणमा परिवर्तन ल्याउन सक्छ। धेरै सहभागीहरूले उपचारपछि चुरोट अब आफ्नो जीवनको आवश्यक हिस्सा नरहेको महसुस गरेको बताएका थिए।
डा. जोन्सनका अनुसार, लामो समयदेखि दोहोरिँदै आएको व्यवहारिक ढाँचा तोड्न साइलोसाइबिनले अवसर सिर्जना गर्न सक्छ। यसले मानिसलाई पुराना बानीहरूबाट बाहिर निस्कन मद्दत गर्न सक्छ।
वैज्ञानिकहरूका अनुसार साइलोसाइबिनले मस्तिष्कको ‘न्युरोप्लास्टिसिटी’ अर्थात् नयाँ सिकाइ र परिवर्तन स्वीकार गर्ने क्षमतामा वृद्धि गर्न सक्छ। यसले धूम्रपानजस्ता पुराना बानीहरू त्याग्न र नयाँ व्यवहार विकास गर्न सहयोग पुर्याउन सक्छ।
धूम्रपान विश्वव्यापी रूपमा रोकथाम गर्न सकिने मृत्यु र रोगको प्रमुख कारणमध्ये एक भएकाले नयाँ उपचार विधिको खोजीलाई महत्वपूर्ण मानिएको छ। यदि आगामी अनुसन्धानहरू पनि सफल भएमा भविष्यमा साइलोसाइबिन-आधारित उपचार धूम्रपान नियन्त्रणको नयाँ विकल्प बन्न सक्ने वैज्ञानिकहरूको विश्वास छ।
स्रोत बीबीसी
प्रतिक्रिया