काठमाडौँ । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह ले मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठन गरेसँगै नवनियुक्त मन्त्रीहरूको मर्यादाक्रम (वरीयता) पुनः निर्धारण गरिएको छ। राष्ट्रपति कार्यालयले सार्वजनिक गरेको नयाँ सूचीअनुसार सरकारमा हालै भएका नियुक्ति र जिम्मेवारी हेरफेरपछि मन्त्रिपरिषद्को शक्ति सन्तुलन तथा प्रशासनिक वरीयताको नयाँ स्वरूप देखिएको छ।
सम्पत्ति विवरणसम्बन्धी छानबिनपछि ‘क्लिन चिट’ पाएर पुनः गृह मन्त्रालयको नेतृत्वमा फर्किएका सुधन गुरुङ र विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तन मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हाल्न नियुक्त भएका महावीर पुन को प्रवेशसँगै मन्त्रिपरिषद्को मर्यादाक्रममा महत्वपूर्ण परिवर्तन देखिएको हो।
राष्ट्रपति कार्यालयले सार्वजनिक गरेको नयाँ मर्यादाक्रमअनुसार प्रधानमन्त्रीपछि दोस्रो वरीयतामा अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले रहेका छन्। त्यसपछि तेस्रो स्थानमा परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल र चौथो स्थानमा ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री विराजभक्त रहेका छन्।
नयाँ सूचीमा गृहमन्त्री सुधन गुरुङलाई पाँचौं वरीयता दिइएको छ। गृह मन्त्रालयलाई राज्यको सुरक्षा, शान्ति व्यवस्था, प्रशासनिक समन्वय तथा विपद् व्यवस्थापनसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको महत्वपूर्ण मन्त्रालयका रूपमा हेरिने भएकाले उनको पुनरागमनलाई सरकारभित्र विशेष महत्वका साथ हेरिएको छ। केही समयअघि सम्पत्ति विवरणसम्बन्धी विषयमा उठेका प्रश्नका कारण उनी मन्त्रालय बाहिर रहेका थिए। तर छानबिन प्रक्रियाबाट ‘क्लिन चिट’ पाएपछि पुनः गृह मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हाल्ने अवसर प्राप्त गरेका हुन्।
त्यसैगरी विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तन मन्त्रालयको नेतृत्व सम्हाल्न आएका महावीर पुनलाई मन्त्रिपरिषद्मा आठौं वरीयता प्रदान गरिएको छ। अनुसन्धान, प्रविधि विकास, नवप्रवर्तन र डिजिटल रूपान्तरणलाई प्राथमिकतामा राखेर सरकारले गठन गरेको मन्त्रालयको नेतृत्वमा पुनको आगमनलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ। लामो समयदेखि ग्रामीण क्षेत्रमा सूचना प्रविधि विस्तार, अनुसन्धान तथा नवप्रवर्तनका क्षेत्रमा सक्रिय रहेका पुनको नियुक्तिले प्रविधिमैत्री विकासको बहसलाई थप बल पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
सरकारी मर्यादाक्रम केवल औपचारिक सूची मात्र नभई राज्य सञ्चालनको प्रोटोकल, सरकारी कार्यक्रम, उच्चस्तरीय बैठक तथा विभिन्न औपचारिक समारोहमा पदाधिकारीहरूको स्थान निर्धारण गर्ने आधार पनि हो। त्यसैले मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठनसँगै वरीयता सूचीमा हुने परिवर्तनलाई प्रशासनिक तथा राजनीतिक दुवै दृष्टिकोणबाट महत्वपूर्ण मानिन्छ।
विशेषगरी गृह मन्त्रालयमा गुरुङको पुनरागमन र नवप्रवर्तन मन्त्रालयमा पुनको प्रवेशले सरकारको आगामी कार्यदिशाबारे पनि विभिन्न विश्लेषण हुन थालेका छन्। सुरक्षा तथा प्रशासनिक क्षेत्रलाई मजबुत बनाउने उद्देश्यका साथ गृह मन्त्रालयलाई पुनः सक्रिय बनाउने प्रयास भइरहेको आकलन गरिएको छ भने प्रविधि, अनुसन्धान र नवप्रवर्तनलाई आर्थिक विकाससँग जोड्ने सरकारी रणनीतिका रूपमा महावीर पुनको नियुक्तिलाई हेरिएको छ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार मन्त्रिपरिषद्को वरीयता सूचीले सरकारभित्रको जिम्मेवारी, प्रभाव र निर्णय प्रक्रियामा रहने प्राथमिकताको संकेत पनि दिने गर्छ। यद्यपि संवैधानिक रूपमा सबै मन्त्री मन्त्रिपरिषद्का सदस्य भए पनि मर्यादाक्रमले औपचारिक महत्व र राजनीतिक सन्देश दुवै बोकेको हुन्छ।
नवनियुक्त मन्त्रीहरूको शपथग्रहणपछि उनीहरूले औपचारिक रूपमा आफ्नो कार्यभार सम्हाल्ने कार्यक्रम रहेको छ। शपथग्रहणसँगै मन्त्रालयहरूको नेतृत्व परिवर्तनले सरकारका प्राथमिकता, नीति कार्यान्वयन र प्रशासनिक गतिविधिमा नयाँ गति आउने अपेक्षा गरिएको छ।
राष्ट्रपति कार्यालयले सार्वजनिक गरेको नयाँ मर्यादाक्रमसँगै मन्त्रिपरिषद्को पुनर्गठन प्रक्रिया औपचारिक रूपमा पूरा भएको छ भने सरकार अब नयाँ टोली र नयाँ जिम्मेवारी बाँडफाँटसहित आगामी कार्ययोजनामा केन्द्रित हुने तयारीमा रहेको बताइएको छ।
प्रतिक्रिया