रास्वपाको जिल्ला अधिवेशनमा अपेक्षित उत्साह देखिएन

काठमाडौं।

सत्तारुढ दल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले देशभर सञ्चालन गरेको जिल्ला अधिवेशन अधिकांश जिल्लामा सम्पन्न भए पनि पार्टीले अपेक्षा गरेको उत्साह र जनसहभागिता भने देखिन सकेन ।

संगठन विस्तार, नेतृत्व चयन र आगामी राष्ट्रिय महाधिवेशनको तयारीका रूपमा हेरिएको अधिवेशनमा कतिपय जिल्लामा सर्वसम्मत नेतृत्व चयन भयो भने धेरै स्थानमा निर्वाचनमार्फत नेतृत्व छनोट गरियो । तर, अधिवेशनका क्रममा विवाद, असन्तुष्टि, नाराबाजी र केन्द्रको हस्तक्षेप मागसम्मका घटनाले पार्टी नेतृत्वलाई नयाँ चुनौती थपिदिएको छ ।

रास्वपाले पहिलो राष्ट्रिय महाधिवेशनको तयारीस्वरूप देशभर जिल्ला अधिवेशन सञ्चालन गरेको हो । पार्टीका अनुसार संगठनात्मक संरचना तयार भएका ६६ जिल्लामा अधिवेशन सम्पन्न भएको छ । केही जिल्लामा विशेष कारणले अधिवेशन स्थगित गरिएको छ भने कतिपय जिल्लामा संगठन विस्तारकै काम बाँकी रहेको जनाइएको छ ।

पार्टीले जिल्ला अधिवेशनलाई संगठन सुदृढीकरणको महत्वपूर्ण अभियानका रूपमा प्रस्तुत गरे पनि विभिन्न जिल्लाबाट आएका विवरणले मिश्रित तस्वीर देखाएका छन् । कतिपय जिल्लामा सहमतिमै नेतृत्व चयन भए पनि धेरै ठाउँमा प्रतिस्पर्धात्मक निर्वाचन भएको थियो । निर्वाचन भएका स्थानमा नेतृत्वका लागि तीव्र प्रतिस्पर्धा देखिएको थियो भने केही जिल्लामा परिणामलाई लिएर विवादसमेत उत्पन्न भएको छ ।

अधिवेशनसँगै देखिएको विवादमध्ये बाराको कलैया उपमहानगरपालिकाको घटना चर्चाको केन्द्रमा पुगेको छ । नगर अधिवेशनको निर्वाचन परिणाम विवादित बनेपछि आइतबार रास्वपाको केन्द्रीय कार्यालय बाहिर कार्यकर्ताले प्रदर्शन गरेका थिए । प्रदर्शनकारी कार्यकर्ताका अनुसार उमाशंकर रौनियार १२४ मत प्राप्त गर्दै सभापतिमा निर्वाचित भइसकेका थिए । निर्वाचित नेतृत्वको शपथग्रहणसमेत सम्पन्न भएको अवस्थामा पुनः निर्वाचन गराउने सूचना जारी गरिएको भन्दै उनीहरूले आपत्ति जनाएका छन् । कार्यकर्ताले उक्त निर्णय विधानविपरीत रहेको दाबी गर्दै पार्टी नेतृत्वसँग स्पष्ट जवाफ माग गरेका छन् । साथै अधिवेशन प्रक्रियालाई पारदर्शी, निष्पक्ष र विधानसम्मत बनाउनुपर्ने मागसमेत गरेका छन् ।

केन्द्रीय कार्यालय अगाडि भएको प्रदर्शनले अधिवेशन प्रक्रियामाथि उठेका प्रश्नलाई थप गम्भीर बनाएको छ । कार्यकर्ताले पार्टी नेतृत्वले विवाद समाधानमा निष्पक्ष भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने बताएका छन् । उनीहरूको भनाइमा लोकतान्त्रिक प्रक्रियाबाट निर्वाचित नेतृत्वलाई पुनः निर्वाचनमार्फत विस्थापित गर्ने प्रयासले कार्यकर्ताको मनोबल कमजोर बनाउनेछ ।
जिल्ला अधिवेशनको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको नेतृत्व चयनसँगै पार्टीभित्र देखिएको शक्ति प्रतिस्पर्धा हो । औपचारिक रूपमा रास्वपाले कुनै गुट नरहेको दाबी गर्दै आए पनि अधिवेशनका क्रममा विभिन्न जिल्लामा फरक–फरक समूह सक्रिय रहेको चर्चा कार्यकर्तामाझ व्यापक देखिएको छ ।

कतिपय जिल्लामा एक समूहले नेतृत्व हात पारेको छ भने अन्य स्थानमा अर्को समूह प्रभावशाली बनेको देखिएको छ । यसले आगामी महाधिवेशनमा नेतृत्व चयन र नीतिगत बहस थप प्रतिस्पर्धात्मक बन्ने संकेत गरेको राजनीतिक विश्लेषकहरूको भनाइ छ । उनीहरूका अनुसार नयाँ राजनीतिक शक्तिका रूपमा उदाएको रास्वपामा पनि संगठन विस्तारसँगै परम्परागत दलहरूमा देखिने शक्ति संघर्षको प्रारम्भिक संकेत देखिन थालेको छ ।

अधिवेशनको अर्को उल्लेखनीय पक्ष भनेको अपेक्षाकृत कमजोर सहभागिता हो । सत्तारुढ दलको कार्यक्रममा देखिनुपर्ने उत्साह धेरै जिल्लामा महसुस हुन सकेन । स्थानीय नेताहरूका अनुसार सदस्यता अद्यावधिकको काम पूर्ण रूपमा सम्पन्न हुन नसक्नु, संगठन विस्तार अपेक्षाअनुसार नहुनु तथा नेतृत्व चयन प्रक्रियामा सीमित समूहको प्रभाव बढेको अनुभूति हुनुजस्ता कारणले कार्यकर्ताको सहभागितामा असर परेको हो ।

विशेषगरी ग्रामीण जिल्लाहरूमा अधिवेशनप्रति अपेक्षित आकर्षण देखिएन । कतिपय स्थानमा नेतृत्वका लागि पर्याप्त उम्मेदवारसमेत नउठेपछि सर्वसम्मत नेतृत्व चयन गर्नुपरेको अवस्था देखिएको छ । यसले पार्टीको संगठनात्मक पहुँच र सक्रियताको वास्तविक अवस्था उजागर गरेको विश्लेषण भइरहेको छ ।
यद्यपि, पार्टी नेतृत्वले अधिवेशनलाई समग्रमा सफल भएको दाबी गरेको छ । नेतृत्वका अनुसार लोकतान्त्रिक प्रतिस्पर्धा हुनु स्वाभाविक प्रक्रिया हो र केही स्थानमा देखिएका विवाद स्थानीय प्रकृतिका घटनामात्र हुन् । पार्टीले अधिकांश जिल्लामा शान्तिपूर्ण रूपमा अधिवेशन सम्पन्न भएको जनाएको छ ।

तर, राजनीतिक विश्लेषकहरू भने अधिवेशनले रास्वपाभित्रको वास्तविक अवस्था सतहमा ल्याएको बताउँछन् । उनीहरूका अनुसार सरकार सञ्चालनको जिम्मेवारी, जनअपेक्षा र संगठन विस्तारबीच सन्तुलन कायम गर्न नसक्दा तल्लो तहमा असन्तुष्टि बढेको देखिन्छ । नयाँ राजनीतिक संस्कृतिको दाबी गर्दै आएको पार्टीले आन्तरिक लोकतन्त्र, पारदर्शिता र विवाद व्यवस्थापनमा कसरी काम गर्छ भन्ने कुराले भविष्यको दिशा निर्धारण गर्ने उनीहरूको भनाइ छ ।
रास्वपाले आगामी असारमा राष्ट्रिय महाधिवेशन गर्ने तयारी गरिरहेको छ । जिल्ला अधिवेशनबाट निर्वाचित प्रतिनिधिहरू नै महाधिवेशनका मुख्य आधार बन्ने भएकाले अहिलेको प्रतिस्पर्धालाई महाधिवेशनको पूर्वाभ्यासका रूपमा समेत हेरिएको छ । जिल्ला नेतृत्व चयनको परिणामले केन्द्रीय नेतृत्वको शक्ति सन्तुलनमा समेत प्रभाव पार्ने आँकलन गरिएको छ ।

जिल्ला अधिवेशनले रास्वपालाई एकैसाथ अवसर र चुनौती दुवै दिएको छ । एकातिर लोकतान्त्रिक प्रतिस्पर्धाले संगठनलाई चलायमान बनाएको छ भने अर्कोतर्फ विवाद, असन्तुष्टि, कम सहभागिता र केही स्थानमा देखिएको अविश्वासले पार्टी नेतृत्वलाई गम्भीर समीक्षा गर्न बाध्य बनाएको छ ।