काठमाडौं ।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले आफ्नो पहिलो राष्ट्रिय महाधिवेशनको तयारीस्वरूप देशभर जिल्ला अधिवेशन सञ्चालन गरिरहेको छ। पार्टीले जेठ २३ र २४ गते अधिकांश जिल्लामा अधिवेशन गर्ने कार्यतालिका तय गरेको थियो। शनिबार ३७ जिल्लामा अधिवेशन सम्पन्न भएको छ भने आइतबार थप २९ जिल्लामा अधिवेशन जारी रहेको पार्टीले जनाएको छ।
पार्टी नेतृत्वका अनुसार ७७ जिल्लामध्ये संगठनात्मक संरचना तयार भएका ६६ जिल्लामा यस चरणमा अधिवेशन भइरहेको छ। केही जिल्लामा विशेष परिस्थितिका कारण अधिवेशन पछि सारिएको छ भने केही जिल्लामा संगठन विस्तारकै काम बाँकी रहेको बताइएको छ।
रास्वपाले आफूलाई वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिका रूपमा स्थापित गर्ने प्रयास गरिरहेका बेला जिल्ला अधिवेशनलाई संगठन निर्माणको महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा लिएको थियो। तर अधिवेशनको प्रारम्भिक अवस्थाले भने पार्टी नेतृत्वको अपेक्षाअनुसार उत्साहजनक तस्वीर प्रस्तुत गर्न सकेको छैन।
कतिपय जिल्लामा सर्वसम्मत नेतृत्व चयन भए पनि धेरै जिल्लामा प्रतिस्पर्धात्मक निर्वाचन भएको छ। केही स्थानमा त नेतृत्व कब्जाको विषयलाई लिएर विवाद, नाराबाजी र हात हालाहालसम्मको अवस्था सिर्जना भएको स्थानीय नेताहरूले बताएका छन्।
पार्टीभित्र अहिले जिल्ला अधिवेशनलाई लिएर दुई प्रभावशाली धारबीच प्रतिस्पर्धा देखिएको छ। एक पक्ष पार्टीका सभापति रवि लामिछानेनिकट मानिन्छ भने अर्को पक्ष प्रधानमन्त्री तथा पार्टीका वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाह निकट रहेको चर्चा कार्यकर्तामाझ व्यापक छ। यद्यपि पार्टीले औपचारिक रूपमा कुनै गुट नरहेको दाबी गर्दै आएको छ।
जिल्ला अधिवेशनका क्रममा भएका निर्वाचन परिणामहरूले भने स्थानीय तहमा फरक–फरक शक्ति केन्द्र सक्रिय रहेको संकेत गरेका छन्। कतिपय जिल्लामा रवि पक्षका उम्मेदवार विजयी भएका छन् भने केही जिल्लामा बालेन निकट मानिने नेताहरूले नेतृत्व हात पारेका छन्। यसले आगामी राष्ट्रिय महाधिवेशनमा नेतृत्व चयन र नीतिगत बहस थप रोचक बन्ने अनुमान गरिएको छ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार पार्टी विस्तारसँगै रास्वपामा पनि परम्परागत दलहरूमा देखिने गुटगत प्रतिस्पर्धा सतहमा देखिन थालेको छ। नयाँ पार्टी भएकाले लामो समयसम्म वैचारिक एकरूपता कायम राख्न चुनौती हुने संकेत जिल्ला अधिवेशनले दिएको उनीहरूको भनाइ छ।
अधिवेशन शान्तिपूर्ण रूपमा सम्पन्न भएको पार्टी नेतृत्वको दाबी रहे पनि विभिन्न जिल्लाबाट आएका विवरणले सबै ठाउँको अवस्था समान नरहेको देखाउँछ। नेतृत्व चयन प्रक्रियामा असन्तुष्टि जनाउँदै केही स्थानमा कार्यकर्ताबीच विवाद भएको थियो। कतिपय स्थानमा निर्वाचन प्रक्रिया र मतदाता सूचीको विषयलाई लिएर चर्काचर्की भएको तथा हात हालाहालको अवस्था सिर्जना भएको जानकारी प्राप्त भएको छ।
यद्यपि पार्टीले त्यस्ता घटनालाई स्थानीय र सामान्य भन्दै ठूलो विवादको रूपमा लिन नहुने बताएको छ। तर संगठन विस्तारको क्रममा देखिएको यस्तो असन्तुष्टिले पार्टीभित्रको आन्तरिक व्यवस्थापन क्षमतामाथि प्रश्न उठाएको छ।
रास्वपाले अधिवेशनलाई ऐतिहासिक अभियानका रूपमा प्रस्तुत गरे पनि धेरै जिल्लामा कार्यकर्ताको उपस्थिति अपेक्षाभन्दा कम देखिएको सहभागीहरू बताउँछन्।
स्थानीय तहसम्म संगठन विस्तार तीव्र गतिमा हुन नसकेको, धेरै सदस्य अद्यावधिक नभएको तथा नेतृत्व चयन प्रक्रियामा सीमित समूहको प्रभाव बढेको गुनासोसमेत सुनिएको छ।
विशेषगरी ग्रामीण जिल्लाहरूमा अधिवेशनप्रति कार्यकर्ताको उत्साह कमजोर देखिएको छ। कतिपय स्थानमा उम्मेदवार नै सीमित भएकाले सर्वसम्मत नेतृत्व चयन गर्नुपरेको अवस्था रहेको नेताहरू स्वीकार गर्छन्।
राजनीतिक विश्लेषकहरू भने यो अवस्थालाई स्वाभाविक मान्छन्। सत्ता सञ्चालनमा पुगेपछि पार्टीले सामना गरिरहेको दबाब, सरकारको कार्यसम्पादनप्रति जनअपेक्षा र संगठन निर्माणबीच सन्तुलन मिलाउन नसक्दा तल्लो तहमा प्रभाव परेको उनीहरूको विश्लेषण छ।
रास्वपाको राष्ट्रिय महाधिवेशन असार ७, ८ र ९ गते चितवनमा गर्ने तयारी छ। जिल्ला अधिवेशनबाट निर्वाचित नेतृत्व र प्रतिनिधिहरू नै महाधिवेशनका मुख्य आधार बन्ने भएकाले अहिलेको प्रतिस्पर्धालाई महाधिवेशनको पूर्वाभ्यासका रूपमा समेत हेरिएको छ।
जिल्ला अधिवेशनबाट चयन हुने नेतृत्वले आगामी तीन वर्षका लागि संगठनको दिशा तय गर्नेछ। त्यसैले स्थानीय तहमा देखिएको प्रतिस्पर्धा केवल जिल्ला नेतृत्वमा सीमित नभई पार्टीको केन्द्रीय शक्ति सन्तुलनसँग समेत जोडिएको रूपमा हेरिएको छ।
रास्वपाका लागि जिल्ला अधिवेशन संगठन सुदृढीकरणको अवसर भए पनि यसले पार्टीभित्रको वास्तविक अवस्था पनि उजागर गरेको छ। एकातिर लोकतान्त्रिक प्रतिस्पर्धाले संगठनलाई चलायमान बनाएको छ भने अर्कोतर्फ गुटगत ध्रुवीकरण, कम सहभागिता र केही स्थानमा देखिएको झडपले नेतृत्वलाई सतर्क बनाएको छ।
पहिलो महाधिवेशनको संघारमा रहेको रास्वपाले जिल्ला अधिवेशनबाट प्राप्त सन्देशलाई कसरी व्यवस्थापन गर्छ भन्ने कुरा अबको राजनीतिक यात्राका लागि महत्वपूर्ण हुनेछ। यदि नेतृत्वले आन्तरिक असन्तुष्टिलाई सम्बोधन गर्न सकेन भने नयाँ राजनीतिक संस्कृतिको दाबी गर्ने पार्टीभित्र पनि पुरानै रोग दोहोरिन सक्ने संकेत देखिएको छ। तर प्रतिस्पर्धालाई संगठन सुदृढीकरणको अवसरमा रूपान्तरण गर्न सके रास्वपाले आफ्नो संगठनात्मक आधार अझ बलियो बनाउन सक्ने सम्भावना पनि उत्तिकै रहेको छ।
प्रतिक्रिया