हुम्ला/बाजुरा ।
बाजुरा र हुम्लाको सीमावर्ती क्षेत्रमा पर्ने बाजुराको हिमाली गाउँपालिका–३ स्थित लाम्पाटामा सीमा विवाद चर्किँदा दुई जिल्लाका स्थानीयबीच गम्भीर तनाव उत्पन्न भएको छ। विवाद उग्र बनेपछि प्रशासनले अतिरिक्त सुरक्षाकर्मी परिचालन गर्दै क्षेत्रलाई उच्च सुरक्षा निगरानीमा राखेको छ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय बाजुराका अनुसार सीमाको विषयलाई लिएर दुई पक्षबीच कुटपिट र झडप भएपछि स्थिति नियन्त्रणमा लिन प्रहरी निरीक्षक लक्ष्मीराज जोशीको कमाण्डमा १० जनाको विशेष टोली घटनास्थल पठाइएको हो। नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलको संयुक्त टोली समेत परिचालन गरिएको प्रहरीले जनाएको छ।
घटनामा हुम्लाको खार्पुनाथ गाउँपालिका–२ थलीका केही स्थानीयले हिमाली गाउँपालिका–३ का निर्वाचित वडा सदस्य पेमा गारा गुरुङसहित पाँच जना स्थानीयमाथि आक्रमण गरेको आरोप लागेको छ। झडपका क्रममा घाइते भएका केही व्यक्तिको स्थानीय स्तरमै उपचार गरिएको बताइएको छ।
यही क्रममा ‘हाम्रो सुदूरपश्चिम हामी चिनाउँछौँ’ भन्ने पर्यटन तथा सांस्कृतिक प्रवर्द्धनात्मक अभियान लिएर सो क्षेत्रमा पुगेको धनगढी उपमहानगरपालिकाका मेयर गोपाल हमाल नेतृत्वको टोलीलाई समेत स्थानीयको एक समूहले दुर्व्यवहार गर्दै फर्काएको स्रोतले जनाएको छ।
के कारणले चर्कियो विवाद
स्थानीय स्रोतका अनुसार लाम्पाटा क्षेत्र लामो समयदेखि बाजुरा र हुम्लाबीचको अनौपचारिक सीमा प्रयोगको विषयमा विवादित रहँदै आएको क्षेत्र हो। दुवै जिल्लाका स्थानीयले चरन क्षेत्र, वन उपयोग, यार्सागुम्बा संकलन क्षेत्र तथा परम्परागत आवतजावतलाई आफ्नो अधिकार क्षेत्रभित्र पर्ने दाबी गर्दै आएका छन्।
विशेषगरी गर्मीयाम सुरु भएसँगै उच्च हिमाली क्षेत्रमा यार्सागुम्बा संकलन, पशुचौपाया चरन र स्थानीय व्यापारिक गतिविधि बढ्ने भएकाले सीमा विवाद पटक–पटक सतहमा आउने गरेको स्थानीय बताउँछन्। यस पटक भने बाहिरी टोलीको आगमन, स्थानीय प्रतिनिधिहरूको सक्रियता तथा सीमांकनबारे गरिएको भनिएको टिप्पणीपछि विवाद थप चर्किएको जनाइएको छ।
स्थानीय प्रशासन स्रोतका अनुसार केही समययता दुवै जिल्लाका बासिन्दाबीच “कुन भूभाग कुन जिल्लामा पर्छ” भन्ने विषयमा असन्तुष्टि बढ्दै गएको थियो। सरकारी स्तरमा स्पष्ट स्थलगत सीमांकन, नापजाँच तथा स्थायी समन्वय अभाव हुँदा सामान्य विवादले समेत उग्र रूप लिने गरेको देखिन्छ।
पर्यटन टोली नै निशानामा
घटनाले स्थानीय प्रशासनलाई थप संवेदनशील बनाएको कारणमध्ये एउटा पर्यटन प्रवर्द्धन टोलीमाथिको दुर्व्यवहार पनि हो। सरकारी तथा जनप्रतिनिधिको टोली नै असुरक्षित बनेपछि प्रशासनले यसलाई सामान्य झडपभन्दा गम्भीर सुरक्षा चुनौतीका रूपमा हेरेको छ।
स्थानीयले भने बाहिरी टोलीले विवादित क्षेत्रलाई एकतर्फी रूपमा प्रस्तुत गरेको आशंकाले आक्रोश बढेको बताएका छन्। यद्यपि प्रशासनले घटनाबारे विस्तृत अनुसन्धान भइरहेकाले वास्तविक कारण छानबिनपछि मात्रै स्पष्ट हुने जनाएको छ।
सुरक्षा निगरानी कडा
जिल्ला प्रहरी कार्यालय बाजुराका सूचना अधिकारी एवं प्रहरी निरीक्षक नरेशबहादुर शाहीले घटनास्थलको अवस्था संवेदनशील रहेकाले संयुक्त सुरक्षा टोली परिचालन गरिएको जानकारी दिए। उनका अनुसार टोलीले शान्ति सुरक्षा कायम राख्नुका साथै थप झडप हुन नदिन निगरानी बढाएको छ।
प्रहरीले दुवै जिल्लाका स्थानीयसँग संवाद बढाउने, विवादित क्षेत्रको वास्तविक अवस्था बुझ्ने तथा आवश्यक परे प्रशासनिक समन्वय बैठक गर्ने तयारी समेत गरेको जनाएको छ।
स्थानीय प्रशासनका अधिकारीहरूका अनुसार हिमाली तथा दुर्गम क्षेत्रमा स्पष्ट सीमा व्यवस्थापन, स्थानीय तहबीच समन्वय र स्रोत उपयोगसम्बन्धी साझा समझदारी नहुँदा यस्ता विवाद बारम्बार दोहोरिने खतरा रहेको छ। अहिलेको घटनाले संघीय संरचनापछि पनि धेरै स्थानमा स्थानीय सीमांकन र अधिकारक्षेत्रबारे अन्योल कायमै रहेको तथ्य पुनः उजागर गरेको स्थानीय विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
प्रतिक्रिया