सांस्कृतिक शहरको आवाज राष्ट्रिय एजेण्डा बनाउने मेरो संकल्प’ : राजेश शाक्य

काठमाडौं क्षेत्र नं. ८ का मतदातालाई नेकपा(एमालेका उम्मेदवार राजेश शाक्य भन्नेबित्तिक्कै एउटा परिचित, मिलनसार र काम गरेर देखाउने अनुहारको झल्को आउँछ । विगत २८ वर्षदेखि स्थानीय विकास, युवा उद्यम र शिक्षाका क्षेत्रमा होमिएका शाक्य राजनीतिलाई पेशा होइन, सेवा मान्ने व्यक्ति हुन्। वि.सं. २०३६ सालको विद्यार्थी आन्दोलनदेखि २०४२ को सत्याग्रह, २०४३ को स्थानीय निर्वाचन अभियान हुँदै २०४६ को जनआन्दोलनमा सक्रिय राजनीतिक प्रवेश गरेका शाक्य यसअघि २०७४ सालमा काठमाडौं क्षेत्र नं. ८ (१) बाट वाग्मती प्रदेशसभा सदस्य हुनुहुन्थ्यो। उम्मेदवार शाक्यसँग नेपाल समाचारपत्रका सुनील महर्जनले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंशः

प्रतिनिधिसभामा तपाईंको उम्मेदवारी किन ?

म राजनीतिलाई आफ्नो व्यक्तिगत स्वार्थको लागि भ¥याङ बनाउने मान्छे होइन। मेरो लागि राजनीति भनेको जन्मिएको र हुर्किएको परिवेशले दिएको संस्कार हो। सानैदेखि नेवाः गुथि, चस्वाँ युवा क्लब र लाखे आजु जिर्णोद्धारमा बितेका दिनहरूले मलाई जनताको पीरमा उभिन सिकायो। विगत २८ वर्षदेखि सामाजिक, सांस्कृतिक र भाषिक क्षेत्रमा गरेको सानो–ठूलो हरेक कामले म जनताको आवाजलाई संसदको बेन्चसम्म पुर्याउन चाहन्छु भन्ने सन्देश दिइरहेको छु। प्रदेशसभामा रहँदा अधुरा रहेका सपनाहरू अब संघीय संसदबाट पूर्णता दिन चाहन्छु।

काठमाडौं क्षेत्र नं – ८ का लागि तपाईंको मुख्य एजेण्डा के छ ?

मेरो एजेण्डा मोटोमोटी तीन शब्दमा भन्न चाहन्छु । पहिचान, पूर्वाधार, पुस्ता। काठमाडौं–८ लाई हामी सांस्कृतिक गन्तव्यको रूपमा विकास गर्नेछौं। हनुमानढोका, स्वयम्भू र इतुम्बहालजस्ता सम्पदालाई जोडेर पर्यटनमार्फत् स्थानीय अर्थतन्त्रलाई बलियो बनाउने हो। तर, विकास भनेको केवल कंक्रिटको सहर होइन। नेपाल भाषा, रञ्जना लिपि र हाम्रो मौलिक संस्कृतिको संरक्षण बिनाको विकासले हामीलाई हाम्रो जरासँग जोड्न सक्दैन। यसैले भाषा र संस्कृतिलाई राष्ट्रिय समृद्धिसँग जोड्ने अठोट लिएको छु।

जनताले सुशासनको अपेक्षा गरिरहेका छन्। तपाईं निर्वाचित भएपछि के फरक गर्नुहुन्छ?

सुशासनको आधार नै जवाफदेहिता र पारदर्शिता हो। म सांसद् भएमा हरेक विकास योजनाको सार्वजनिक विवरण अनलाइन र वडास्तरमा सार्वजनिक गर्ने व्यवस्था मिलाउनेछु। नागरिक गुनासो सुन्न नियमित सार्वजनिक सुनुवाइ अनिवार्य गर्ने पहल गर्छु। बजेट विनियोजनदेखि कार्यान्वयनसम्म ‘ओपन ट्र्याकिङ सिस्टम’ लागू गर्नुपर्छ। ठेक्का प्रक्रिया पूर्ण रूपमा डिजिटल र प्रतिस्पर्धात्मक बनाउनुपर्छ। हरेक ठूला योजनामा नागरिक निगरानी समिति अनिवार्य हुनुपर्छ भन्ने मेरो धारणा छ।भ्रष्टाचार अन्त्यका लागि शून्य सहनशीलताको नीति अपनाइनुपर्छ। अनुसन्धान निकायलाई राजनीतिक दबाबबाट मुक्त राख्न कानुनी र संरचनागत सुधार आवश्यक छ। दोषी जोसुकै भए पनि कारबाही हुनुपर्छ भन्ने अडान मेरो स्पष्ट छ।

संघीय संरचना प्रभावकारी हुन सकेको छैन भन्ने गुनासो छ, यसमा तपाईं के मत ?

अधिकारको स्पष्ट बाँडफाँट, स्रोतको न्यायोचित वितरण र तहबीच समन्वय बलियो बनाउनुपर्छ। संघ, प्रदेश र स्थानीय तहबीच दोहोरोपन हटाउन कानुनी स्पष्टता आवश्यक छ ।

तपाई प्रदेशसभा सदस्य हु“दा भाषा, संस्कृतिको विकासका लागि देखिने गरी मुख्य कामहरु के के हुन् ?

नेपाल भाषा र नेपाल संवतलाई प्रदेशको सरकारी कामकाजमा मान्यता दिलाउन विशेष भूमिका खेलेको थिएँ। यसले भाषा तथा संस्कृतिको संरक्षणमा महत्वपूर्ण योगदान दिएको छ ।नेपालको मौलिक रञ्जना लिपिको संरक्षण तथा प्रवद्र्धनका लागि बागमती प्रदेश सरकारको पूर्वाधार विकास कोषबाट नेपाल लिपि गुथिलाई ५० लाख रुपैयाँ बजेट व्यवस्था गरिएको थियो। यी साना प्रयासहरूले हाम्रो पहिचान मेटिन दिएका छैनौं ।

पूर्वाधार विकासमा तपाईंको मुख्य उपलब्धि के मान्नुहुन्छ ?

मैले पूर्वाधार भनेको सडक र पुल मात्र होइन, जनजीवन सहज बनाउने माध्यम ठानेँ। टंकेश्वर र भिमसेनथान जोड्ने पुरानो पुल साँघुरो हुँदा हुने ट्राफिक जामले स्थानीय हैरान थिए। त्यहाँ नयाँ आर्कब्रिज निर्माण र विष्णुमती करिडोरको सडक विस्तारले समस्या धेरै हदसम्म समाधान गरेको छ। त्यस्तै, विष्णुमती लिङ्करोडमा ढलसहितको कालोपत्रे र हरित उद्यान निर्माणले वडा १२, १८, १९ र २० का बासिन्दाको दैनिकी सहज बनाएको छ। विकास देखिनुपर्छ, महसुस हुनुपर्छ भन्ने मेरो मान्यता छ।

तपाईंलाई धेरैले ‘काष्ठमण्डप बनाउने सांसद्’ भनेर चिन्छन्, यो उपाधिले तपाईंलाई कस्तो अनुभव गराउँछ ?

(हाँस्दै) यो उपाधि मेरो लागि गहना भन्दा पनि जिम्मेवारी हो। काठमाडौंको नै नाम ‘काष्ठ’ (काठ) बाट रहेको इतिहास छ। त्यो पहिचान २०७२ सालको भूकम्पले भत्काएको थियो। २०७४ को निर्वाचनमा मैले काष्ठमण्डप पुनःनिर्माणलाई पहिलो प्रतिबद्धता बनाएँ। तर, परिस्थितिले मलाई आफैं त्यसको अध्यक्ष बनायो। ७ वर्षको कठिन परिश्रम, ठेक्कामा १९ करोड अनुमान गरिएको काम ११ करोडमै सकेर देखाउनु, यो मेरो मात्र होइन, पूरै टोली र स्थानीयको सपना थियो। यो केवल एउटा संरचनाको पुनःनिर्माण मात्र होइन, हाम्रो सभ्यता र अस्तित्वको पुनःस्थापना हो।

हनुमानढोका र स्वयम्भूलाई जोड्ने योजना कति सम्भव छ?

हनुमानढोका दरबार क्षेत्र र स्वयम्भूनाथ स्तुप बीच पैदलमार्ग विकास गर्ने स्पष्ट गुरुयोजना कार्यान्वयन गरिनेछ । यसले काठमाडौंलाई हिँड्ने सहर बनाउँदै पर्यटकमैत्री र वातावरणमैत्री सांस्कृतिक सहरको रूपमा विकास गर्नेछु ।

सम्पदा संरक्षणलाई रोजगारीसँग कसरी जोड्नुहुन्छ ?

हामीसँग १५ सय वर्षभन्दा पुराना दर्जनौं सम्पदा छन्, जसलाई पुनर्जीवित गरेर नयाँ पर्यटकीय गन्तव्य बनाउन सकिन्छ । एउटा सम्पदाले दर्जनौं गाइड, हस्तकला कालिगढ होमस्टे सञ्चालक र अनुसन्धानकर्तालाई रोजगारी दिन सक्छ । मेरो सपना भनेको काठमाडौं–८ लाई यस्तो बनाउने, जहाँ युवाले जागिरका लागि विदेशिनु नपरोस्, बरु यहीँको संस्कृति र पर्यटनले उनीहरूलाई रोजगार बनाओस्।इतुम्बहाल र त्यहाँको संग्रहालयलाई सांस्कृतिक पर्यटनको केन्द्र बनाइनेछ। यसले स्थानीय व्यवसाय पुनर्जीवित गर्दै दिगो रोजगारी सिर्जना गर्नेछ।

युवामैत्री अर्थतन्त्रको स्पष्ट योजना के हो?

सीपका आधारमा सहुलियत ऋण, स्टार्टअप प्रवद्र्धन र साना उद्यममा लगानी—हाम्रो लक्ष्य स्पष्ट छ, जागिर खोज्ने होइन, जागिर सिर्जना गर्ने पुस्ता तयार गर्ने छौं । उत्पादनमुखी अर्थतन्त्र निर्माण गर्नुपर्छ। सीपमूलक शिक्षा, स्टार्टअप प्रवद्र्धन र साना–मझौला उद्योगलाई कर सहुलियत आवश्यक छ। देशमै अवसर सिर्जना भए पलायन स्वतः घट्छ।

बढ्दो महँगीले जनजीवन प्रभावित छ । यसको नियन्त्रणका लागि के गर्नुपर्ला ?

बजार अनुगमन कडा गर्नुपर्छ। कृषिमा आत्मनिर्भरता र आन्तरिक उत्पादन बढाउन दीर्घकालीन योजना आवश्यक छ। आयातमुखी अर्थतन्त्र घटाएर स्वदेशी उत्पादन प्रवद्र्धन गर्नु नै समाधान हो।

सहकारी पीडितको समस्या समाधान कसरी गर्नुहुन्छ ?

सहकारी पीडितको रकम फिर्ता सुनिश्चित गरिनेछ । घरजग्गाको बैंक मूल्यांकन समस्या समाधान गर्दै न्यायोचित प्रणाली लागू गरिनेछ ।

तपाईको निर्वाचन क्षेत्रको लागि थप योजनाहरु के के छन् ?

काठ संरचनामा आधारित घर निर्माणका लागि विशेष भवन संहिता लागू गरिनेछ। परम्परागत सीप संरक्षण गर्दै नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययन केन्द्रका रूपमा विकास गरिनेछ।भूमि आयोगमार्फत भूमि समस्या समाधान गरिनेछ । कालिमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समिति अन्तर्गत कालिमाटी बजारमा १६% स्थानीय इक्विटी सुनिश्चित गर्न पहल गरिनेछ। महिला स्वास्थ्य शिक्षा, आर्थिक सहभागिता र नेतृत्व विकासमार्फत सशक्त समाज निर्माण गरिने छ।

यो निर्वाचनमा तपाईं नै किन जित्नुपर्छ?

मैले भाषणभन्दा कामलाई प्राथमिकता दिएको छु। काष्ठमण्डप पुनःनिर्माणजस्तो ऐतिहासिक जिम्मेवारी सफलतापूर्वक पूरा गर्दै परिणाम देखाएको छु। सुशासन, पारदर्शिता र जवाफदेहितालाई व्यवहारमै लागू गर्ने प्रतिबद्धता मेरो छ । सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षणदेखि भूमि समस्या समाधान, स्थानीय अर्थतन्त्र सुदृढीकरण र महिला सशक्तीकरणसम्म स्पष्ट योजना र कार्यान्वयन क्षमता मसँग छ । त्यसैले निरन्तरता, स्थायित्व र परिणाममुखी नेतृत्वका लागि मतदाताले मलाई विश्वास गर्नुपर्छ भन्ने मेरो आग्रह छ।

अन्त्यमा, मतदातालाई के भन्न चाहनुहुन्छ ?

म साधारण परिवारमा हुर्केको, जनताकै बीचमा रमाउने मान्छे हुँ। मैले कहिल्यै ठूला–ठूला वाचा गरिनँ, तर जे गर्छु, पारदर्शी रूपमा गर्छु। काष्ठमण्डप बनाउँदा देखियो, प्रदेशसभामा भाषा र संस्कृतिको पक्षमा उभिँदा देखियो। अब संघीय संसदमा पुगेर काठमाडौं–८ लाई ‘समृद्ध संस्कृति र रोजगारीको नमुना क्षेत्र’ बनाउने अठोट छ । मेरो लागि राजनीति पद होइन, जनताको सेवा र परिवर्तनको बाटो हो। यस पटक पनि म तपाईंको आशीर्वाद र भरोसाको केन्द्रमा रहन चाहन्छु।