काठमाडौं ।
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह ‘बालेन’ ले विदेशी राजदूतसँग छुट्टाछुट्टै भेट नगर्ने आफ्नो पूर्ववत् शैली परिवर्तन गर्दै सोमबार भारत र चीनका राजदूतसँग प्रत्यक्ष संवाद अघि बढाएका छन्।
भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तवसँग भेटवार्ता गरेलगत्तै चिनियाँ राजदूत चाङ माओमिङ सिंहदरबार पुगेका छन्। प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा प्रधानमन्त्री शाह र चिनियाँ राजदूत चाङबीच भेटवार्ता सुरु भएको छ।
यसअघि सोमबार नै प्रधानमन्त्री शाहले नेपालका लागि भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तवसँग भेटवार्ता गरेका थिए। उक्त भेट शाह प्रधानमन्त्री बनेपछि कुनै विदेशी राजदूतसँग भएको पहिलो छुट्टै द्विपक्षीय भेट थियो।
भारतीय राजदूतसँगको भेटमा नेपाल–भारत सम्बन्ध, पारस्परिक हित, विकास साझेदारी तथा सहकार्यका विषयमा छलफल भएको प्रधानमन्त्री सचिवालयले जनाएको छ। भारतीय राजदूत श्रीवास्तवले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीका तर्फबाट प्रधानमन्त्री शाहलाई शुभकामना दिएका थिए।
अब चिनियाँ राजदूतसँगको भेटमा नेपाल–चीन सम्बन्ध, द्विपक्षीय सहकार्य तथा आपसी चासोका विषयमा छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।
चार महिनापछि बदलियो ‘प्रोटोकल’
प्रधानमन्त्री शाहले पदभार सम्हालेपछि नेपालस्थित विदेशी कूटनीतिक नियोगका प्रमुखसँग व्यक्तिगत भेटवार्ता नगर्ने शैली अपनाएका थिए। त्यसको सट्टा उनले विभिन्न देशका राजदूत तथा कूटनीतिज्ञलाई सामूहिक रूपमा बोलाएर संवाद गरेका थिए।
तर सोमबार भारत र चीनका राजदूतसँग छुट्टाछुट्टै भेटवार्ता गर्नुले प्रधानमन्त्रीको कूटनीतिक शैलीमा महत्वपूर्ण परिवर्तन आएको संकेत गरेको छ। यसअघि नै प्रधानमन्त्री शाहले सोमबार भारतीय र चिनियाँ राजदूत तथा मंगलबार अमेरिकी दूतावासका चार्जे डि अफेयर्ससँग छुट्टाछुट्टै संवाद गर्ने कार्यक्रम रहेको सार्वजनिक भएको थियो।
भारतपछि चीनसँग भेट, सन्तुलनको सन्देश
भारतीय राजदूतसँग भेटलगत्तै चिनियाँ राजदूतसँग वार्ता हुनुलाई नेपालको परम्परागत सन्तुलित कूटनीतिक अभ्याससँग जोडेर हेरिएको छ।
नेपालको भूराजनीतिक अवस्थाका कारण भारत र चीनसँगको सम्बन्धलाई समान महत्वका साथ अघि बढाउनु सरकारका लागि महत्वपूर्ण चुनौती हो। भारतसँग नेपालको खुला सीमा, व्यापार, ऊर्जा, पारवहन तथा जनस्तरको गहिरो सम्बन्ध छ भने चीनसँग सीमा, पूर्वाधार, व्यापार, पारवहन तथा कनेक्टिभिटीका विषय महत्वपूर्ण छन्।
पछिल्लो समय नेपालमा भारत र चीन दुवैको रणनीतिक चासो बढिरहेका बेला प्रधानमन्त्री शाहले एकै दिन दुवै छिमेकीका राजदूतसँग छुट्टाछुट्टै संवाद गर्नुले कुनै एक पक्षतर्फ झुकावको सन्देश नदिई दुवैसँग समानान्तर सम्बन्ध कायम गर्ने प्रयासका रूपमा अर्थ राख्न सक्छ।
प्रधानमन्त्री शाह नेतृत्वको सरकारको विदेश नीतिमा ‘भारत र चीनबीच सन्तुलन’ महत्वपूर्ण विषय बन्ने संकेत यसअघि नै देखिएको थियो। नयाँ सरकारले नेपाललाई दुई छिमेकीबीचको ‘ब्रिज’का रूपमा अघि बढाउने र आर्थिक कूटनीतिलाई प्राथमिकता दिने धारणा अघि सारेको थियो।
अब अमेरिकी प्रतिनिधिसँग पनि भेट
प्रधानमन्त्री शाहको नयाँ कूटनीतिक शैली भारत र चीनमा मात्र सीमित हुने देखिँदैन। मंगलबार अमेरिकी दूतावासका चार्जे डि अफेयर्ससँग पनि उनको छुट्टै भेटवार्ता हुने कार्यक्रम छ। यससँगै प्रधानमन्त्रीले नेपालमा रहेका प्रमुख शक्ति राष्ट्रका प्रतिनिधिसँग प्रत्यक्ष संवादको नयाँ चरण सुरु गर्ने देखिएको छ।
भारत, चीन र अमेरिकासँग एकै चरणमा प्रत्यक्ष संवाद अघि बढ्नु प्रधानमन्त्री शाहका लागि कूटनीतिक अवसरसँगै चुनौती पनि हो।
नेपालको संवेदनशील भूराजनीतिक अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै अब प्रधानमन्त्रीको संवाद कुन विषयमा केन्द्रित हुन्छ र त्यसबाट नेपालको राष्ट्रिय हित कसरी सुरक्षित गरिन्छ भन्ने विषय महत्वपूर्ण हुनेछ।
विशेषगरी भारत–चीन प्रतिस्पर्धा, अमेरिकी रणनीतिक चासो, ऊर्जा व्यापार, पूर्वाधार परियोजना, पारवहन तथा नेपालको आर्थिक विकासका मुद्दामा सरकारले स्पष्ट प्राथमिकता र सन्तुलित दृष्टिकोण कायम गर्नुपर्ने चुनौती छ।
भारतीय राजदूतसँगको भेटबाट सुरु भएको प्रधानमन्त्री शाहको प्रत्यक्ष कूटनीतिक संवाद अब चिनियाँ राजदूतसँगको वार्तामा पुगेको छ। यी भेटवार्ताका विषय र परिणामले आगामी दिनमा शाह सरकारको विदेश नीति र नेपालको भूराजनीतिक सन्तुलनको दिशाबारे थप संकेत दिने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रतिक्रिया