शिभाली गुरुङको अस्ट्रेलियन ओपन यात्रा

काठमाडौँको धुलोमैलो र सीमित पूर्वाधार भएका टेनिस कोर्टहरूबाट सुरु भएको एउटा यात्राले आज विश्व खेलकुदको सर्वोच्च मञ्च ‘ग्रान्ड स्लाम’ सम्मको बाटो तय गरेको छ । यो यात्रा हो १४ वर्षीया शिभाली गुरुङको, जसले सन् २०२६ को अस्ट्रेलियन ओपनका लागि निमन्त्रणा पाएर नेपाली खेलकुद इतिहासमा एउटा स्वर्णिम अध्याय थपेकी छन् । मेलबर्नको निलो कोर्टमा पहिलो पटक नेपाली झण्डा फहराउने सौभाग्य पाउनु भनेको केवल एक प्रतिभावान खेलाडीको व्यक्तिगत सफलता मात्र नभई सम्पूर्ण राष्ट्रका लागि गौरवको विषय पनि हो । शिभालीको टेनिससँगको साइनो मात्र ६ वर्षको कलिलो उमेरदेखि जोडिएको हो । उनका बुबा सीमान्त गुरुङ, जो आफैँ एक राष्ट्रिय स्तरका भेट्रान टेनिस खेलाडी हुन्, शिभालीका लागि पहिलो र मुख्य प्रेरणाका स्रोत बनेका छन् । बुवाको हात समातेर मण्डिखाटारस्थित मुलिच एकेडेमी पुग्दा शिभालीलाई सायदै थाहा थियो कि एक दिन उनले आफ्नो ¥याकेटले नेपाली खेलकुदको इतिहास नै कोर्ने छिन् भनेर ।

सुरुवाती दिनमा यु–८ र यु–९ का प्रतियोगिताहरूमा उनले देखाएको असाधारण कौशलले नै उनको उज्वल भविष्यको संकेत गरिसकेको थियो । एउटा चर्चित भनाइ छ, “कुनै पनि विशेष सीप सानै उमेरमा सिक्नु भनेको मातृभाषा सिक्नु जस्तै हो ।” शिभालीका लागि पनि टेनिस आज एउटा खेल मात्र नभई, यो उनको शरीरको अंग र जीवनको अभिन्न भाषा बनिसकेको छ । उनले आफ्नो बाल्यकालका खेलौनाहरूभन्दा बढी समय टेनिस कोर्ट र ¥याकेटसँग बिताएकी छन्, जसले गर्दा आज १४ वर्षकै कलिलो उमेरमा उनले सिनियर ‘ओपन’ प्रतिस्पर्धामा समेत आफूलाई अब्बल सावित गर्दै अनुभवी खेलाडीहरूलाई चुनौती दिन थालेकी छन् । तर, यो सफलता सहजै भने प्राप्त भएको होइन । एउटा उदीयमान खेलाडीका लागि खेल र पढाइको सन्तुलन मिलाउनु सधैँ फलामको चिउरा चपाउनु सरह हुन्छ । शिभाली पहिले काष्ठमण्डप स्कुलमा अध्ययनरत थिइन्, तर मलेसिया, थाइल्यान्ड र भियतनाम जस्ता देशहरूमा हुने अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरूको व्यस्त तालिकाका कारण उनले कक्षा ७ देखि अनलाइन शिक्षाको कठिन बाटो रोजिन् ।

हाल उनी ‘एसेलस एकेडेमी’ मार्फत कक्षा ९ मा अध्ययनरत छिन् । यो शैक्षिक परिवर्तन उनका लागि एक ‘पोर्टेबल वर्कस्टेसन’ जस्तै भएको छ, जहाँ उनले एयरपोर्टका लाउन्जदेखि होटलका कोठासम्म बसेर आफ्नो असाइनमेन्टहरू पूरा गर्छिन् । यो ठूलो त्यागले उनलाई विदेश भ्रमण गर्दा पढाइ छुट्ने चिन्ताबाट मुक्त मात्र होइन, टेनिसमा पूर्ण ध्यान केन्द्रित गर्ने वातावरण समेत सृजना गरेको छ ।

शिभालीको प्रतिभालाई तिखार्ने काममा नेपालका नम्बर एक खेलाडी प्रदीप खड्काको ठूलो योगदान छ । देशकै उत्कृष्ट खेलाडीबाट तालिम लिनु उनको करियरको महत्वपूर्ण मोड बन्यो । उनको सीप केवल नेपालको भौगोलिक सीमामा मात्र खुम्चिएन । हालै मलेसियामा भएको कडा छनोट खेलमा ८ अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धीलाई पछि पार्दै उनले विश्वप्रसिद्ध ‘मोराटोकलु टेनिस एकेडेमी’ (क्वलालमपुर शाखा) मा एक वर्षको पूर्ण छात्रवृत्ति समेत प्राप्त गरेकी छन् । आगामी जनवरी ४ देखि उनी मलेसियामा बसेर विश्वस्तरीय प्रशिक्षक र अत्याधुनिक प्रविधिको साथमा कडा प्रशिक्षणमा रहनेछिन् । यो एकेडेमी विश्वका दिग्गज टेनिस खेलाडीहरू उत्पादन गर्नका लागि परिचित छ, जसले शिभालीको खेललाई नयाँ उचाइ दिने निश्चित छ ।

टेनिस विश्वकै महँगो खेलहरू मध्ये एक हो, र मध्यमवर्गीय परिवारका लागि अन्तर्राष्ट्रिय यात्रा, गुणस्तरीय उपकरण र वैदेशिक प्रशिक्षणको खर्च धान्नु निकै चुनौतीपूर्ण विषय हो । यस्तो अवस्थामा ‘भाटभटेनी सुपरस्टोर’ र यसका भगिनी संस्थाहरूले करिब २० लाख रुपैयाँको प्रायोजन गरेर शिभालीको सपनालाई गति दिने काम गरेका छन् । यसका साथै उनले ओलम्पिक छात्रवृत्ति समेत प्राप्त गरेकी छन् । यो सहयोगलाई एउटा अन्तरिक्षमा जाने रकेटको ‘बुस्टर’ सँग तुलना गर्न सकिन्छ । परिवारले सुरुवाती उडानको आधार त तयार ग¥यो, तर अन्तर्राष्ट्रिय जगतको गुरुत्वाकर्षण पार गरेर विश्व मञ्चमा पुग्न निजी क्षेत्रको यो आर्थिक सहयोगले ‘रकेट फ्युल’ को काम गरेको छ । शिभालीको हालैको घरेलु सफलता पनि निकै लोभलाग्दो छ । उनले पोखरामा सम्पन्न २२ औँ माछापुच्छ्रे कपमा ‘वुमेन्स ओपन’ को उपाधि जितेर सबैलाई चकित पारिन् । यसका साथै आर्मी चिफ कप र मिस्टिक माउन्टेन प्रतियोगितामा पनि उनले आफ्नो वर्चस्व कायम राखिन् । अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उनले पोखरामा भएको आईटीएफ जुनियर जे–३० को उपाधि जितेर आफ्नो विश्व वरियतामा उल्लेखनीय सुधार गरेकी छन् ।

हाल उनको विश्व आईटीएफ जुनियर वरीयता ८०० को हाराहारीमा छ । उनको अबको मुख्य लक्ष्य भनेको आगामी डेढ वर्षभित्र वरीयतालाई शीर्ष १०० देखि २०० भित्र पु¥याउनु हो । यदि उनी शीर्ष २०० मा पुग्न सफल भइन् भने उनले युएस ओपन र फ्रेन्च ओपन जस्ता जुनियर ग्रान्ड स्लामहरूमा स्वतः खेल्न पाउनेछिन् । यो लक्ष्य प्राप्त गर्नु भनेको हिमालको आधार शिविरबाट शिखरमा पुग्नु जस्तै हो, जसका लागि हरेक पाइलामा धैर्यता र अदम्य साहस आवश्यक छ । मलेसियामा रहँदा उनको प्रशिक्षण निकै व्यावसायिक हुनेछ, जहाँ हरेक ‘सर्भ’ र ’स्ट्रोक’को भिडियो एनालाइसिस गरिनेछ र कम्प्युटर सफ्टवेयरमार्फत कमजोरीहरू सुधारिनेछ । उनको दैनिक प्रशिक्षण तालिका बिहान ६ बजेको फिटनेस कन्डिसनिङबाट सुरु भएर साँझको मानसिक तयारी र रिकभरीमा सकिनेछ । अस्ट्रेलियन ओपनको ‘सिन्थेटिक हार्ड कोर्ट’ काठमाडौँको माटोको कोर्टभन्दा निकै छिटो हुने हुनाले उनले अहिले आफ्नो ‘सर्भ’ को गति र ‘रिटर्न’ को सटिकतामा विशेष ध्यान दिइरहेकी छन् ।

सन् २०२६ को अस्ट्रेलियन ओपनअन्तर्गतको ‘इलिट ट्रफी’ (यु–१४) मा सहभागी हुन शिभाली आगामी जनवरी २१ मा अस्ट्रेलिया प्रस्थान गर्दैछिन् । आयोजकले नै उनको सम्पूर्ण खर्च बेहोर्ने गरी निमन्त्रणा पठाउनु आफैँमा ऐतिहासिक उपलब्धि हो । मेलबर्नमा उनलाई स्वागत गर्न र नेपाली झण्डा बोकेर हौसला बढाउन त्यहाँ रहेका नेपाली समुदाय निकै उत्साहित छन् । जब मेलबर्नको कोर्टमा शिभालीले आफ्नो ¥याकेट चलाउनेछिन्, तब त्यो केवल एउटा खेल मात्र हुने छैन । त्यो नेपालको दृढ इच्छाशक्ति र सम्भावनाको विश्वव्यापी प्रदर्शन हुनेछ । बुवा सीमान्तका लागि यो एउटा ‘सुन्दर सपना’ हो, जुन अहिले विपनामा परिणत हुँदैछ ।

शिभालीको यो उडानले प्रमाणित गरिदिएको छ कि यदि सही मार्गनिर्देशन, पारिवारिक त्याग र पर्याप्त प्रायोजन मिल्ने हो भने काठमाडौँका गल्लीबाट निस्किएकी एउटी छोरीले पनि विश्वको शिखर चुम्न सक्छिन् । उनी आज नेपालका लागि केवल एक टेनिस खेलाडी मात्र होइनन्, उनी हजारौँ युवा खेलाडीहरूका लागि आशाको किरण र नेपाली टेनिसकी एक वास्तविक ‘ग्लोबल आइकन’ बन्ने मार्गमा दृढताका साथ अघि बढिरहेकी छन् ।