काठमाडौं।
अमेरिका र इरानबीच जारी सैन्य द्वन्द्वले विश्व राजनीति मात्र होइन, आर्थिक क्षेत्रमा पनि ठूलो तरंग ल्याएको छ। युद्ध सुरु भएको पहिलो छ दिनमै अमेरिकाले करिब ११.३ अर्ब अमेरिकी डलर खर्च गरेको तथ्य सार्वजनिक भएको छ।
अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय (पेन्टागन) ले अमेरिकी संसदका सदस्यहरूलाई दिएको गोप्य ब्रीफिङमा युद्धको प्रारम्भिक चरणमै यस्तो ठूलो खर्च भएको जानकारी दिएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।
यो रकम नेपाली सन्दर्भमा हेर्दा अत्यन्तै ठूलो मानिन्छ। ११.३ अर्ब डलर नेपाली रुपैयाँमा करिब १५ खर्ब रुपैयाँभन्दा बढी हुन्छ, जुन रकम झण्डै नेपालको एक वर्षको राष्ट्रिय बजेटकै बराबर हो।
महँगा हतियार र मिसाइलमा ठूलो खर्च
विशेषज्ञहरूका अनुसार युद्धको प्रारम्भिक दिनहरूमा अमेरिकाले ठूलो मात्रामा अत्याधुनिक मिसाइल, बम र हवाई आक्रमण सञ्चालन गर्दा खर्च अत्यधिक बढेको हो। युद्ध सुरु भएको पहिलो दुई दिनमै मात्र करिब ५.६ अर्ब डलर बराबरका मिसाइल र मुनिसन प्रयोग गरिएको बताइएको छ।
अमेरिकाले इरानका मिसाइल प्रक्षेपण केन्द्र, सैन्य अड्डा, नौसैनिक संरचना र हवाई रक्षा प्रणाली लक्षित गरी हजारौँ सैन्य लक्ष्यमा आक्रमण गरेको अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषणहरूमा उल्लेख छ।
प्रतिदिन अर्बौं डलरको खर्च
विश्लेषकहरूका अनुसार यो युद्धमा अमेरिकाको खर्च प्रतिदिन करिब १ अर्ब डलरभन्दा बढी पुगेको अनुमान गरिएको छ। यस्तो दर कायम रहेमा केही महिनामै युद्ध खर्च दशौँ अर्ब डलर पुग्ने सम्भावना रहेको बताइन्छ।
तेल बजार र विश्व अर्थतन्त्रमा असर
यो युद्धले विश्व अर्थतन्त्रमा पनि गम्भीर प्रभाव पार्न थालेको छ। विशेषगरी खाडी क्षेत्रमा तेल आपूर्ति अवरुद्ध हुने डरका कारण तेलको मूल्य बढेको छ। त्यसको प्रभाव कम गर्न अमेरिकाले आफ्नो रणनीतिक पेट्रोलियम भण्डारबाट १७२ मिलियन ब्यारेल तेल बजारमा ल्याउने घोषणा समेत गरेको छ।
राजनीतिक बहस चर्कियो
युद्धको बढ्दो आर्थिक बोझका कारण अमेरिकाभित्र पनि बहस सुरु भएको छ। अमेरिकी संसदका केही सदस्यहरूले युद्धको अवधि, रणनीति र खर्चबारे सरकारसँग स्पष्ट योजना मागिरहेका छन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार आधुनिक युद्ध केवल सैन्य शक्ति मात्र होइन, आर्थिक शक्तिको पनि परीक्षा हुने भएकाले यो द्वन्द्व लम्बिएमा विश्व अर्थतन्त्रमा थप अस्थिरता आउन सक्ने संकेत देखिएको छ।
प्रतिक्रिया