काठमाडौं ।
नेपाली बजारमा सुनको भाउले नयाँ रेकर्ड बनाउने क्रम मंगलबार पनि निरन्तरता पाएको छ । अघिल्लो दिन सोमबारको तुलनामा मंगलबार सुन प्रतितोला ३ सय रुपैयाँले बढ्दै तोलाको ३ लाख ९ हजार ३ सय रुपैयाँमा पुगेको छ । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार यो हालसम्मकै उच्च मूल्य हो । यसअघि सोमबार सुनको भाउ तोलाको ३ लाख ९ हजार रुपैयाँ कायम भएको थियो ।
आइतबारको तुलनामा सोमबार मात्र सुनको मूल्य ५ हजार २ सय रुपैयाँले बढेको थियो । केही दिनयता लगातार उकालो लागिरहेको सुनको मूल्यले सर्वसाधारण उपभोक्ता मात्र होइन, समग्र बजारमै चासो र चिन्ता बढाएको छ । सुनसँगै चाँदीको मूल्य पनि बढ्दो क्रममा देखिएको छ । मंगलबार चाँदी प्रतितोला १ सय ५ रुपैयाँले बढ्दै ६ हजार ८ सय ७० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । हिजो सोमबार चाँदी तोलाको ६ हजार ७ सय ६५ रुपैयाँ थियो भने आइतबार ६ हजार ४ सय ८० रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो ।
किन बढ्दैछ सुनको भाउ सुनको मूल्य वृद्धिको मुख्य कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारसँग जोडिएको छ । विश्व अर्थतन्त्र अनिश्चित अवस्थामा प्रवेश गर्दै जाँदा लगानीकर्ताहरूले सुनलाई सुरक्षित लगानीको रूपमा रोज्ने प्रवृत्ति बढेको छ । मध्यपूर्व, युक्रेन लगायत विभिन्न क्षेत्रमा जारी युद्ध र भू–राजनीतिक तनाव, विश्वव्यापी मुद्रास्फीति, आर्थिक मन्दीको आशंका र ठूला अर्थतन्त्रहरूबीचको शक्ति संघर्षले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको माग तीव्र बनाएको छ । अर्कोतर्फ, विश्वका केन्द्रीय बैंकहरूले सुनको भण्डारण बढाइरहेको अवस्था पनि मूल्य वृद्धिको कारण बनेको छ ।
अमेरिकासहित युरोप र एसियाका केन्द्रीय बैंकहरूले विदेशी मुद्राभन्दा सुनलाई सुरक्षित सम्पत्तिका रूपमा हेर्न थालेपछि विश्व बजारमा सुनको माग बढेको हो । डलर महँगिँदा सुन झनै चर्कियो नेपाली बजारमा सुनको मूल्य निर्धारणमा अमेरिकी डलरको विनिमय दरले ठूलो प्रभाव पार्छ । पछिल्लो समय डलरको भाउ उच्च रहँदा आयातमा निर्भर नेपाली बजारमा सुनको मूल्य थप महँगो भएको हो । नेपालमा सुन प्रायः आयात गरिने भएकाले डलर महँगिँदा त्यसको सीधा असर सुनको मूल्यमा देखिन्छ । डलर बलियो हुँदा आयात खर्च बढ्ने, भुक्तानी सन्तुलनमा दबाब पर्ने र बजारमा महँगी थप चर्किने अवस्था सिर्जना हुन्छ । यही कारण सुन मात्र होइन, अन्य उपभोग्य वस्तुको मूल्यमा समेत अप्रत्यक्ष दबाब बढ्दै गएको छ ।
नेपाली नागरिकमा कस्तो असर सुनको मूल्य ऐतिहासिक उचाइमा पुग्दा यसको प्रत्यक्ष असर आम नेपाली नागरिकमा परेको छ । विवाह, चाडपर्व र सामाजिक संस्कारमा सुन अनिवार्य जस्तै मानिने समाजमा अहिले सुन किन्नु धेरैका लागि असम्भवजस्तै बन्दै गएको छ । मध्यम तथा न्यून आय भएका परिवारले गहना खरिदको योजना स्थगित गर्न थालेका छन् । सुन महँगिँदा गहना व्यवसाय पनि प्रभावित भएको छ । बजारमा खरिदकर्ता घटेका छन् भने कारोबार सुस्त बन्दै गएको व्यवसायीहरूको गुनासो छ । धेरै उपभोक्ता नयाँ गहना बनाउनेभन्दा पुरानो सुन साट्ने वा बेच्ने विकल्प रोज्न थालेका छन् ।
यसले सुन व्यवसायको समग्र कारोबारमा गिरावट ल्याएको छ । लगानीकर्ताका लागि अवसर, उपभोक्ताका लागि चुनौती सुनको मूल्य बढ्नु लगानीकर्ताका लागि फाइदाजनक देखिए पनि आम उपभोक्ताका लागि चुनौतीपूर्ण बनेको छ । सुनमा दीर्घकालीन लगानी गरेका व्यक्तिले राम्रो प्रतिफल पाइरहेका छन् । तर दैनिक जीवन, सामाजिक दायित्व र संस्कारका लागि सुन किन्नुपर्ने सर्वसाधारण भने महँगीको चपेटामा परेका छन् ।
मूल्य घट्ने सम्भावना कति अर्थविद्हरूका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक स्थायित्व, युद्धको अन्त्य, डलरको विनिमय दरमा सुधार र विश्व अर्थतन्त्र सहज अवस्थामा नआएसम्म सुनको मूल्यमा ठोस गिरावट आउने सम्भावना न्यून देखिन्छ । छोटो अवधिमा केही उतारचढाव देखिए पनि दीर्घकालमा सुन महँगै रहने संकेत देखिएको छ । समग्रमा, अन्तर्राष्ट्रिय अस्थिरता, डलरको मजबुती र आयातमा निर्भर नेपाली अर्थतन्त्रका कारण सुनको भाउ ऐतिहासिक उचाइमा पुगेको छ । यसको असर उपभोक्ता, व्यवसायी र समग्र बजारमा स्पष्ट देखिन थालेको छ । अब चुनौती भनेको महँगी नियन्त्रण गर्दै आम नागरिकको क्रयशक्ति जोगाउने उपाय खोज्नु नै हो ।
प्रतिक्रिया