एउटा कुकुर जसले संसारलाई इमानदारिताको ऐना देखायो

“म तिम्रो प्रतीक्षा गर्नेछु, चाहे जतिसुकै समय लागोस्” यो एउटा वाक्यले विश्वकै सबैभन्दा बफादार कुकुर “हाचिको” को सम्पूर्ण जीवनको सार बोकेको छ । जापानको व्यस्त सिबुया रेल स्टेसनको बाहिर ठिंग उभिएको एउटा काँशको मूर्तिले केवल एउटा जनावरको कथा मात्र भन्दैन । यसले त प्रेम, समर्पण र अटुट विश्वासको त्यो पराकाष्ठालाई चित्रण गर्छ जसले मानव हृदयलाई विगत एक शताब्दी अघिदेखि पगाल्दै आएको छ । सन् १९२३ मा ओडाटेको हिमपातकाबीच जन्मिएको त्यो एउटा ‘अकिता इनु’ नश्लको कुकुर कसरी विश्वकै बफादारिताको प्रतीक बन्यो भन्ने कथा कुनै चलचित्रको कथाभन्दा कम रोचक र हृदयविदारक छैन ।

हाचिको नाम दिइएको त्यस कुकुर र कृषि प्राध्यापक हिदेसाबुरो उएनोको सम्बन्ध सन् १९२४ मा सुरु भएको थियो । त्यतिबेलाको जापानी रेलको कष्टकर यात्रापछि उएनोको निवासमा आइपुग्दा त्यो सानो छाउरो झन्डै मरणासन्न अवस्थामा थियो । उएनो दम्पतीले महिनौसम्म रातदिन नभनी त्यस घर पालुवालाई सुम्सुम्याएर र स्याहार गरेर नयाँ जीवन दिए । त्यसपछि सुरु भयो एउटा यस्तो सम्बन्ध, जसले समय र मृत्युको सीमालाई समेत चुनौती दियो । हरेक बिहान प्राध्यापक उएनो काममा जान सिबुया स्टेसन पुग्थे र हाचिको उनलाई बिदाइ गर्न त्यहाँसम्म जान्थ्यो । अचम्म त के थियो भने, बेलुका प्राध्यापक फर्कने समयमा हाचिको पहिले नै स्टेसनको ढोकामा पुगेर आफ्ना मालिकको प्रतीक्षा गरिरहेको हुन्थ्यो । यो उनीहरूको दैनिक रमाइलो तालिका थियो, जुन २१ मे १९२५ को त्यो स्तब्धपूर्ण दिनसम्म निरन्तर चलिरह्यो ।

त्यस दिन प्राध्यापक उएनो विश्वविद्यालयमा व्याख्यान दिँदादिँदै मस्तिष्क रक्तश्रावका कारण बिते । उनी कहिल्यै स्टेसन फर्किएनन् । तर, स्टेसनको गेटमा आफ्ना मालिकको बाटो हेरिरहेको हाचिकोलाई यो कुरा कसले बुझाउने ? भनिन्छ, उएनोको अन्त्येष्टि भइरहँदा हाचिकोले आफ्ना मालिकको सुगन्ध पछ्याउँदै कफिनमुनि लुकेर निस्कन अस्वीकार गरेको थियो । प्राध्यापकको मृत्युपछि हाचिकोलाई अन्य परिवारमा सारियो, तर पनि मन त्यही सिबुया स्टेसन र आफ्ना मालिकमै अड्किएको थियो । सन् १९२५ को गर्मी महिनादेखि हाचिकोले फेरि स्टेसन धाउन सुरु ग¥यो । घाम लागोस्, पानी परोस् या ठिहि¥याउने जाडो होस्, हाचिको हरेक बेलुका रेलबाट ओर्लने यात्रुहरूको भीडमा आफ्ना प्रिय मालिकको अनुहार खोजिरहन्थ्यो । सुरुका दिनहरूमा स्टेसनका कर्मचारी र पसलेहरूले हाचिकोलाई लखेट्थे, साना केटाकेटीले ढुङ्गा हान्थे र रेल्वे स्टेसनका पसलेहरूले पानी खन्याइदिन्थे । तर, हाचिकोको वर्षौ लामो मौन प्रतीक्षाले अन्ततः संसारको पत्थर जस्तो मनलाई पनि पगालिदियो ।

सन् १९३२ मा एउटा जापानी पत्रिकामा त्यस विषयमा लेख छापिएपछि हाचिको रातारात राष्ट्रिय नायक बन्यो । मानिसहरू टाढा–टाढाबाट हाचिकोलाई भेट्न र खानेकुरा दिन आउन थाले । पछि त्यसलाई ‘चुकेन हाचिको’ अर्थात् बफादार हाचिकोको सम्मान दिइयो । ८ मार्च १९३५ मा, आफ्ना मालिकको १० वर्षसम्म प्रतीक्षा गर्दागर्दै हाचिकोले सोही स्टेसन नजिकै अन्तिम सास फे¥यो । उक्त मृत्युको खबरले धेरै जापानी नागरिकलाई दुखी बनायो । हाचिकोको अन्त्येष्टिमा बौद्ध भिक्षुहरूले प्रार्थना गरे । मूर्ति स्थापना गरी हजारौँ मानिसहरुले श्रद्धाञ्जली अर्पण गरे । दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा धातुको अभाव हुँदा हाचिकोको पहिलो मूर्ति पगालिए तापनि, युद्धपछि जापानी जनताले संकलन गरेको रकमबाट सन् १९४८ मा पुनः मूर्ति स्थापना गरियो ।

आज हाचिकोको कथा जापानमा मात्र सीमित छैन, यसले हलिउडदेखि चिनियाँ फिल्मीपर्दासम्म स्थान पाएको छ । टोकियोको ‘नेसनल म्युजियम अफ नेचर एण्ड साइन्स’ मा हाचिकोको एउटा शालिकलाई सुरक्षित राखिएको छ । हाचिकोले सिकाएको सबैभन्दा ठूलो पाठ भनेको विश्वास र आशा हो । हाचिकोले जान्थे वा जान्दैनथे कि उएनो अब फर्कने छैनन् भनेर, तर आफ्नो कर्तव्य र प्रेमलाई कहिल्यै त्यागेनन् । सय वर्षपछिको आजको संसारमा पनि हाचिकोको त्यो बफादारीको कथाले मानिसहरूलाई एकअर्काप्रति इमानदार रहन प्रेरणा दिइरहन्छ । समय परिवर्तन होला, प्रविधि बदलिएला, तर हाचिकोले देखाएको त्यो असीमित समर्पण हरेक कालखण्डमा सम्झनलायक बनिरहनेछ ।