काठमाडौं ।
नेपाल एकीकरणको गौरवशाली इतिहाससँग जोडिएको गोरखा दरबार धार्मिक तथा ऐतिहासिक दृष्टिले अत्यन्त महत्त्वपूर्ण स्थलका रूपमा परिचित छ। राजा रामशाहको पालामा निर्माण गरिएको यो दरबारबाट नै आधुनिक नेपालको एकीकरण अभियान सुरु भएको मानिन्छ। पृथ्वीनारायण शाहको जन्मस्थलका रूपमा समेत परिचित दरबार आज पर्यटकीय आकर्षणको केन्द्र बनेको छ।
दरबार परिसरमा विसं १६१६ अघिका तोप र नगरा राखिएका छन्, जसले यसको ऐतिहासिक महत्त्व उजागर गर्छन्। चार तले मूल दरबार उत्कृष्ट काष्ठकलाको नमुना हो। २०७२ सालको भूकम्पले क्षति पुर्याए पनि हाल पुनःनिर्माण सम्पन्न भई संरचना सुरक्षित गरिएको छ।
दरबारभित्र पृथ्वीनारायण शाह जन्मेको कोठा, कन्या कोठा, सिंहासन कोठा, भण्डार कोठा, भान्छा कोठा र कैलाश कोठा जस्ता ऐतिहासिक कक्षहरू रहेका छन्। बडादशैं, चैतेदशैं लगायत पर्वहरूमा यहाँ विशेष पूजा–आजा तथा धार्मिक अनुष्ठान हुने गर्दछ।
दरबारसँगै अवस्थित गोरखकाली मन्दिर धार्मिक आस्थाको प्रमुख केन्द्र हो। देवीको प्रतीकलाई गोप्य रूपमा पूजाकोठामा राखिने परम्परा छ। त्यस्तै, गोरखनाथ गुफासँग पृथ्वीनारायण शाहको आशीर्वाद प्राप्त कथासमेत जोडिएको छ।
गोरखा दरबार परिसरमा रंगमहल, दमाई पाटी र शीतल पाटी जस्ता संरचनाहरूले यसको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक गरिमा थप बढाएका छन्। इतिहास, संस्कृति र आस्थाको संगमस्थलका रूपमा गोरखा दरबारले नेपालीहरूको गौरवशाली विगतको स्मरण गराइरहेको छ।
प्रतिक्रिया