कोलकाता, भारत ।
भारतको पश्चिम बंगालस्थित उत्तर २४ परगना जिल्लाको बारासातमा एक २५ वर्षीया नर्सको निपाह भाइरस (Nipah Virus) संक्रमणपछिको जटिलताका कारण मृत्यु भएको छ। विगत केही समयदेखि अस्पतालमा उपचाररत ती नर्सको बिहीबार दिउँसो हृदयघात (Cardiac Arrest) का कारण ज्यान गएको स्वास्थ्य अधिकारीहरूले पुष्टि गरेका छन्।
घटनाको विवरण
स्वास्थ्य विभागका अनुसार, मृतक नर्स पूर्व वर्धमान जिल्लाकी बासिन्दा थिइन् र उनी बारासातस्थित एक निजी अस्पतालमा कार्यरत थिइन्। उनी गत डिसेम्बरको अन्त्यतिर बिरामी परेकी थिइन्। परीक्षणका क्रममा उनमा निपाह भाइरसको संक्रमण पुष्टि भएपछि उनलाई सघन उपचार कक्ष (ICU) मा राखिएको थियो।
उपचारको क्रममा उनको अवस्था गम्भीर भएपछि लामो समयसम्म भेन्टिलेटरको सहायता दिइएको थियो। स्वास्थ्य अधिकारीहरूका अनुसार, पछिल्लो समय उनको निपाह भाइरस परीक्षणको नतिजा ‘नेगेटिभ’ आइसकेको थियो र उनलाई भेन्टिलेटरबाट पनि हटाइएको थियो। तर, संक्रमणका कारण मस्तिष्क र फोक्सोमा पुगेको गम्भीर असर (Complications) र लामो समयको ‘कोमा’ का कारण उनको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता निकै कमजोर भइसकेको थियो। अन्ततः हृदयघातका कारण उनले ज्यान गुमाउनु पर्यो।
अस्पतालबाटै सरेको आशंका
मृतक नर्ससँगै अर्का एक पुरुष नर्समा पनि निपाह संक्रमण देखिएको थियो। उनीहरू दुवैले अस्पतालमा बिरामीहरूको उपचार गर्ने क्रममा संक्रमण भोगेको आशंका गरिएको छ। पुरुष नर्स भने उपचारपछि निको भएर घर फर्किसकेका छन्। यो घटनाले स्वास्थ्यकर्मीहरू कार्यस्थलमा कति जोखिममा हुन्छन् भन्ने तथ्यलाई पुनः उजागर गरेको छ।
स्वास्थ्य निकायको प्रतिक्रिया र सतर्कता
घटनापछि पश्चिम बंगाल सरकार र केन्द्र सरकारको टोलीले सक्रियता बढाएको छ। स्वास्थ्य विभागले मृतक र संक्रमितको सम्पर्कमा आएका १९६ जना व्यक्तिको पहिचान गरी उनीहरूलाई उच्च निगरानीमा राखेको थियो। खुसीको कुरा, ती सबैको परीक्षण नतिजा नेगेटिभ आएको छ र हालसम्म राज्यमा अन्य कुनै नयाँ संक्रमण पुष्टि भएको छैन।
विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) र भारतीय चिकित्सा अनुसन्धान परिषद् (ICMR) ले निपाहलाई उच्च जोखिमयुक्त भाइरसको सूचीमा राखेका छन्। यसको मृत्युदर ४०% देखि ७५% सम्म रहने गरेको छ।
निपाह भाइरस: के हो र कसरी बच्ने?
निपाह एक जुनोटिक भाइरस हो, जुन विशेषगरी ‘फ्रुट ब्याट’ (फलफूल खाने चमेरो) बाट सर्ने गर्दछ।
लक्षणहरू: सुरुमा ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने, खोकी लाग्ने र श्वासप्रश्वासमा समस्या हुने हुन्छ। अवस्था गम्भीर भएमा मस्तिष्क सुन्निने (Encephalitis) र बिरामी कोमामा जाने सम्भावना हुन्छ।
कसरी सर्छ? संक्रमित चमेरो वा सुँगुरको प्रत्यक्ष सम्पर्कबाट, चमेरोले टोकेका वा जुठो हालेका फलफूल खाँदा, र संक्रमित व्यक्तिको र्याल वा शरीरको तरल पदार्थको सम्पर्कबाट यो भाइरस सर्छ।
बच्ने उपाय: * फलफूल खाँदा राम्ररी पखालेर वा ताछेर मात्र खाने।
जमिनमा खसेका वा चरा-चमेरोले खाएका फलफूल नखाने।
साबुन पानीले नियमित हात धुने र सरसफाईमा ध्यान दिने।
संक्रमित व्यक्तिको हेरचाह गर्दा मास्क, पञ्जा र उचित सुरक्षा सामग्री (PPE) प्रयोग गर्ने।
नेपाल र भारतबीचको खुला सीमाका कारण नेपालमा पनि यसको जोखिम रहन सक्छ। स्वास्थ्य मन्त्रालयले सीमा क्षेत्रमा निगरानी बढाउन र नागरिकलाई सचेत रहन आग्रह गरेको छ। निपाहको कुनै निश्चित खोप नभएकाले सावधानी र समयमै उपचार नै यसबाट बच्ने उत्तम विकल्प हो।
प्रतिक्रिया