काठमाडौं।
पाठेघरको मुखको क्यान्सरविरुद्ध दिइने एचपीभी (ह्युमन पापिलोमा भाइरस) खोप यस वर्षदेखि औपचारिक रूपमा नियमित खोप कार्यक्रम अन्तर्गत समावेश गरिएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले गत वर्ष सञ्चालन गरेको राष्ट्रिय खोप अभियानपछि एचपीभी खोपलाई दीर्घकालीन कार्यक्रमका रूपमा अघि बढाएको हो ।
गत वर्ष सरकारले अभियानकै रूपमा एचपीभी खोप सञ्चालन गरी देशभर करिब १७ लाख बालिकालाई खोप दिएको थियो । उक्त अभियानलाई नेपालकै सार्वजनिक स्वास्थ्य इतिहासमा किशोरी लक्षित सबैभन्दा ठूलो खोप कार्यक्रमका रूपमा लिइन्छ । अभियान सफल भएपछि मन्त्रालयले जारी गरेको निर्देशिकामार्फत एचपीभी खोपलाई नियमित खोप कार्यक्रममा समावेश गर्दै हरेक वर्षको फागुन महिनालाई ‘एचपीभी खोप महिना’ तोकेको थियो ।
तर यस वर्ष खोप कार्यक्रम फागुन मात्रै सीमित नहुने भएको छ । स्वास्थ्य सेवा विभाग अन्तर्गत परिवार कल्याण महाशाखाको बाल तथा खोप शाखाले स्थानीय तथा प्रदेश तहलाई माघ र फागुन दुवै महिनामा खोप सञ्चालन गर्न स्वतन्त्रता दिएको छ । खोप शाखा प्रमुख डा. अभियान गौतमका अनुसार यस वर्ष फागुन २१ गते प्रतिनिधि सभा निर्वाचन तय भएकाले यस्तो व्यवस्था गरिएको हो । “यसपटक धेरै मतदान केन्द्र विद्यालयमै छन् । एचपीभी खोप पनि विद्यालयमै गएर दिनुपर्ने भएकाले निर्वाचनसँग नजुध्ने गरी माघदेखि फागुन महिनाभर खोप सञ्चालन गर्न सकिने व्यवस्था मिलाइएको हो,” उहाले भन्नुभयो ।
यस वर्षको नियमित खोप कार्यक्रमअन्तर्गत विद्यालयमा कक्षा ६ मा अध्ययनरत बालिका तथा विद्यालय बाहिर रहेका १० वर्ष उमेर पूरा गरेका बालिका लक्षित छन् । विभागको अनुमान अनुसार यसपटक करिब साढे ३ लाख बालिकाले एचपीभी खोप लिनेछन् । डा. गौतमका अनुसार खोप सञ्चालनका लागि आवश्यक सम्पूर्ण तयारी पूरा भइसकेको छ । “खोप सञ्चालनसम्बन्धी तालिम, व्यवस्थापकीय तयारी सकिएको छ । खोप प्रदेशमा पुगिसकेका छन् र अब स्थानीय तहमा वितरणको क्रममा छन्,” उहाले जानकारी दिनुभयो । यस वर्ष गत वर्ष लक्षित समूहमा परेर पनि खोप लिन छुटेका बालिकालाई समेत समेट्ने व्यवस्था गरिएको उहाले बताउनुभयो ।
नेपालमा पाठेघरको मुखको क्यान्सर महिलामा देखिने क्यान्सरमध्ये एक प्रमुख समस्या मानिन्छ । स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार समयमै एचपीभी खोप लगाउन सके क्यान्सरको जोखिम उल्लेख्य रूपमा घटाउन सकिन्छ । यही कारण सरकारले किशोरी लक्षित खोप कार्यक्रमलाई उच्च प्राथमिकतामा राख्दै आएको छ । सरकारले एचपीभी खोप ‘ग्लोबल एलायन्स फर भ्याक्सिन एण्ड इमुनाइजेसन’ (गाभी) को सहयोगमा प्राप्त गरेको हो । गाभीको सहयोगमा खोप उपलब्ध भए पनि कार्यक्रम कार्यान्वयन, वितरण र निगरानीको सम्पूर्ण जिम्मेवारी नेपाल सरकारले नै लिएको छ ।
अभियानबाट नियमित कार्यक्रममा प्रवेश गर्नु एचपीभी खोपको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धी मानिएको छ । तर विद्यालय–केन्द्रित खोप कार्यक्रम निर्वाचन, शैक्षिक क्यालेन्डर र स्थानीय व्यवस्थापनसँग कति समन्वयमा अघि बढ्छ भन्ने चुनौती भने कायमै छ । त्यसलाई कसरी प्रभावकारी रूपमा व्यवस्थापन गरिन्छ, त्यसले एचपीभी खोप कार्यक्रमको दीर्घकालीन सफलताको दिशा तय गर्ने देखिन्छ ।
प्रतिक्रिया