कांग्रेस महाधिवेशनको हलबाट उठेको परिवर्तनको गर्जन

महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूको उत्साहजनक उपस्थिति आफैंमा एउटा शक्तिशाली राजनीतिक सन्देश हो। यो उपस्थिति केवल संख्या पूरा गर्न गरिएको औपचारिक हाजिरी होइन, यो चेतनाको उभार हो। कांग्रेसभित्र लामो समयदेखि मौन बसेको असन्तुष्टि आज खुला रूपमा अभिव्यक्त भएको छ। प्रतिनिधिहरू अब केवल निर्णय सुनिरहने दर्शक बन्न चाहँदैनन्, उनीहरू निर्णय प्रक्रियाको केन्द्रमै आफूलाई देख्न चाहन्छन्। यही चाहनाले महाधिवेशनको हललाई सामान्य कार्यक्रम स्थल होइन, राजनीतिक रूपान्तरणको प्रयोगशाला बनाइदिएको छ।

यो महाधिवेशनमा देखिएको ऊर्जा कुनै आकस्मिक घटना होइन। यो वर्षौँको असन्तोष, दबिएका प्रश्न र रोकिएका सम्भावनाको विस्फोट हो। प्रतिनिधिहरूले स्पष्ट रूपमा संकेत गरिरहेका छन्—अब पार्टी केही सीमित व्यक्तिको चौसरको खेलबाट चल्नु हुँदैन। दुई–चार जनाको सहमतिमा पार्टीको भविष्य तय हुने पुरानो शैलीप्रति तीव्र असहमति प्रकट भइरहेको छ। यो असहमति कुनै व्यक्तिविरुद्ध लक्षित छैन, बरु संरचनागत सोचविरुद्धको सामूहिक आवाज हो।

समयको माग अब स्पष्ट छ। “अब होइन भने कहिले?” भन्ने प्रश्न कांग्रेसका हरेक कुनामा गुञ्जिरहेको छ। यही प्रश्नले प्रतिनिधिहरूलाई अझ दृढ बनाएको छ। परिवर्तनको पक्षमा उभिनु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ, तर यथास्थितिमा बसिरहनु झन् ठूलो जोखिम बनेको अनुभूति पार्टीभित्र व्यापक रूपमा फैलिएको छ। यही मनोविज्ञानले महाधिवेशनलाई निर्णायक मोडमा पुर्‍याएको छ।

कांग्रेसको इतिहास सम्झँदा, यो पार्टी सधैं परिवर्तनको माध्यमबाटै अघि बढेको देखिन्छ। तर विडम्बना के छ भने, पछिल्ला वर्षहरूमा यही पार्टी परिवर्तनसँग डराउन थालेजस्तो देखियो। स्थायित्वको नाममा निरन्तरता दिइँदै आएको जड सोचले कांग्रेसलाई जनभावनाबाट टाढा पुर्‍याएको तथ्य अब लुकाउन सकिने अवस्थामा छैन। प्रतिनिधिहरू आज यही यथार्थसँग नेतृत्वलाई जुधाइरहेका छन्।

महाधिवेशनको हलमा देखिएको उत्साह केवल नारामा सीमित छैन। यो वैचारिक स्पष्टताको खोज हो। प्रतिनिधिहरू अब अस्पष्ट सम्झौतामा सन्तुष्ट छैनन्। उनीहरूलाई स्पष्ट दिशा, स्पष्ट नेतृत्व र स्पष्ट कार्ययोजना चाहिएको छ। यही कारणले हलमा उठेका प्रश्नहरू सामान्य प्रश्न होइनन्; ती प्रश्नहरूले कांग्रेसको आगामी राजनीतिक चरित्र निर्धारण गर्नेछन्।

यस सन्दर्भमा गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माको राजनीतिक उपस्थितिलाई प्रतिनिधिहरूले नयाँ अर्थमा बुझ्न थालेका छन्। यी नेताहरू संवादको सीमित घेराभन्दा धेरै अघि बढिसकेको अनुभूति प्रतिनिधिहरूमा छ। उनीहरू केवल मिलनको भाषा बोल्ने नेता होइनन्, संस्थागत सुधार र वैचारिक पुनर्जागरणको एजेन्डा बोकेका पात्रका रूपमा हेरिन थालेका छन्। यही कारणले उनीहरूलाई लिएर हलमा गम्भीर बहस भइरहेको छ।

सस्थापन पक्षका लागि यो अवस्था सहज छैन। किनकि अब विकल्पहरू साँघुरिँदै गएका छन्। महाधिवेशन मान्नु, हलको आदेश स्वीकार गर्नु र नयाँ पदाधिकारी चयनको प्रक्रिया अघि बढाउनु—यो अब सुझाव होइन, प्रतिनिधिहरूको स्पष्ट निर्देश बनेको छ। हलले निर्णय गरिसकेको अनुभूति व्यापक छ। अब प्रश्न केवल यत्ति हो—सस्थापन पक्षले त्यो निर्णयलाई आत्मसात् गर्छ कि त्यसलाई चुनौती दिन्छ?

यदि सस्थापन पक्षले हलको आवाज सुन्न अस्वीकार गर्‍यो भने, त्यसको परिणाम केवल आन्तरिक असन्तुष्टिमा सीमित रहने छैन। त्यो असन्तुष्टि विभाजनको दिशातिर जान सक्ने खतरा पनि उत्तिकै बलियो छ। प्रतिनिधिहरू स्वयं भन्न थालेका छन्—हलको आदेश स्वीकार गर्ने कि पार्टी फुटको जोखिम मोल्ने, यी दुईबाहेक अब तेस्रो विकल्प बाँकी छैन। समय किन्ने, प्रक्रिया लम्ब्याउने र अस्पष्टताको सहारामा सत्ता जोगाउने रणनीति अब काम लाग्ने अवस्थामा छैन।

महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूले आफ्नो शक्ति पहिचान गरिसकेका छन्। उनीहरूलाई थाहा छ—पार्टीको वैधानिक सर्वोच्चता उनीहरूसँगै निहित छ। यही आत्मविश्वासले उनीहरूलाई निर्भीक बनाएको छ। आज कांग्रेसभित्र शक्ति सन्तुलन कागजमा होइन, प्रतिनिधिहरूको सामूहिक इच्छामा मापन हुन थालेको छ। यो इच्छालाई बेवास्ता गर्नु भनेको कांग्रेसको भविष्यसँग खेल्नु हो।

कांग्रेसको विगतले पटक–पटक एउटा पाठ दिएको छ—जब पार्टीले समयको संकेत बुझ्न सकेन, उसले ठूलो मूल्य चुकायो। आजको महाधिवेशन त्यही इतिहाससँग प्रत्यक्ष संवाद गरिरहेको छ। प्रतिनिधिहरू इतिहास दोहोर्याउन चाहँदैनन्। उनीहरू अब केवल विगतको गौरवमा रमाउने मनस्थितिमा छैनन्; उनीहरू भविष्यको मार्गचित्र आफैं कोर्न चाहन्छन्। यही चाहनाले महाधिवेशनलाई भावनात्मक मात्र होइन, वैचारिक रूपमा पनि उच्च बनाएको छ।

युवा पुस्ताको सशक्त उपस्थिति यो परिवर्तनको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष हो। उनीहरू प्रश्न सोध्छन्, जवाफ खोज्छन् र अस्पष्टतालाई अस्वीकार गर्छन्। उनीहरूका लागि नेतृत्व भनेको पद र कुर्सी होइन, उत्तरदायित्व र परिणाम हो। यही दृष्टिकोणले कांग्रेसभित्रको पुरानो शक्ति–केन्द्रित राजनीति गम्भीर चुनौतीमा परेको छ। आज हलमा उठेका प्रश्नहरू भोलिको कांग्रेस कस्तो हुनेछ भन्ने मापदण्ड तय गरिरहेका छन्।

सस्थापन पक्षले यदि यो आवाजलाई दबाउने प्रयास गर्‍यो भने, त्यो केवल क्षणिक सफलता हुनेछ। दीर्घकालीन रूपमा त्यसको मूल्य पार्टीले नै चुकाउनुपर्नेछ। प्रतिनिधिहरूको मनोविज्ञान बुझेर अघि बढ्नु नै आजको यथार्थपरक राजनीति हो। महाधिवेशनको मर्म स्वीकार गर्नु हार होइन, बरु पार्टीलाई पुनर्जीवित गर्ने अवसर हो।

आज कांग्रेसभित्र बलियो बन्दै गएको अनुभूति के हो भने—समयले आत्मसमर्पणको बाटो होइन, विजय अभियानको बाटो पहिल्यै तयार गरिसकेको छ। प्रश्न केवल यत्ति हो, नेतृत्व त्यो बाटोमा हिंड्न तयार छ कि छैन? यदि तयार छ भने, यो महाधिवेशन इतिहासमा परिवर्तनको प्रतीक बन्नेछ। यदि तयार छैन भने, इतिहासले यही महाधिवेशनलाई कठोर फैसलाको बिन्दुका रूपमा सम्झिनेछ।

अन्ततः यो संघर्ष व्यक्ति, गुट वा पदको मात्र होइन। यो सोच, संरचना र राजनीतिक संस्कृतिको संघर्ष हो। प्रतिनिधिहरूले उठाएको आवाज कुनै विद्रोह होइन; यो पार्टीलाई जोगाउने अन्तिम र गम्भीर प्रया