मृतसमानका चौध मानिस

रामचरित मानसमा गोस्वामी तुलसीदासले १४ प्रकारका मानिसलाई मृतसमान मानेका छन । किनकि यी मानिसमा जीवनको सार्थकता, सद्गुण वा आध्यात्मिक चेतनाको अभाव हुन्छ । यी १४ प्रकारका मानिसहरु यहाँ उल्लेख गर्न चाहन्छु, जसलाई तुलसीदासले विभिन्न सन्दर्भमा उल्लेख गरेका छन् ।

१. नास्तिक (ईश्वरमा विश्वास नगर्ने), जो ईश्वरको अस्तित्वलाई स्वीकार गर्दैनन् र आध्यात्मिक मार्गमा विश्वास राख्दैनन् ।
२. कपटी (धोकेबाज), जो बाहिरबाट मित्रवत् व्यवहार गर्छन् तर मनमा छल र कपट राख्छन् ।
३. कृतघ्न (कृतघ्न व्यक्ति), जो अरुले गरेको उपकारलाई बिर्सन्छन् वा कृतज्ञता प्रकट गर्दैनन् ।
४. दुराचारी (दुष्ट आचरण गर्ने), जसको व्यवहार अनैतिक, पापपूर्ण र समाजका लागि हानिकारक हुन्छ ।
५. लोभी (लोभमा डुब्ने), जो सधैँ धन, सम्पत्ति वा सांसारिक सुखको लोभमा फसेका हुन्छन् ।
६. कामुक (कामवासनामा डुब्ने), जो अनियन्त्रित इन्द्रिय सुख एवं कामवासनामा लिप्त हुन्छन् ।

७. क्रोधी (क्रोधमा अन्धा) ः जो सधैँ क्रोधी हुन्छन् र क्रोधकै कारण विवेक गुमाउँछन् ।
८. मूर्ख (अज्ञानी), जो ज्ञान, विवेक र बुद्धिको अभावमा मूर्खतापूर्ण व्यवहार गर्छन् ।
९. परनिन्दक (अरुको निन्दा गर्ने), जो सधैँ अरुको दोष निकाल्छन् र नकारात्मक कुरा गर्छन् ।
१०. स्वार्थी (केवल आफ्नो हित सोच्ने), जो केवल आफ्नो फाइदाको लागि जिउँछन् र अरुको कल्याणमा ध्यान दिँदैनन् ।

११. धर्मविहीन (धर्मको मार्ग नअपनाउने), जो धर्म, नैतिकता र सत्कर्मबाट विमुख हुन्छन् ।
१२. सद्गुरुविहीन (गुरुको मार्गदर्शन नलिने), जो सत्सङ्ग र गुरुको मार्गदर्शनबाट टाढा रहन्छन् ।
१३. सदाचारहीन (सद्गुणको अभाव), जसमा सत्य, दया, करुणाजस्ता गुणहरु हुँदैनन् ।
१४. भक्तिहीन (भक्ति नगर्ने), जो ईश्वरप्रति भक्ति, श्रद्धा र समर्पणको भाव राख्दैनन् ।

यस प्रकार यी १४ प्रकारका मानिसलाई रामचरित मानसमा गोस्वामी तुलसीदासले मृतसमान मानेका छन् । यस्ता विशेषता भनेकै मानवजीवनमा नकारात्मक गुण वा कमजोरीका प्रतीक हुन् । त्यसैले आफूमा यस्ता विशेषता देखिएमा सतर्क भई सुधार गर्नेतर्फ लागिहाल्नुपर्छ । मृतसमान भएर जिउनुको अर्थ छैन ।