मेमोरी पावर तेजिलो बनाउने भोजन  उचित र सही खानेकुराको सेवनबाट हाम्रो मस्तिष्कको कार्यक्षमता बढाउन सकिन्छ । खानेकुराबाट प्राप्त पोषक तत्त्व र अक्सिजन शरीरका हरेक रक्तनलीहरुमा दौडिरहेको हुन्छ । यही क्रममा मस्तिष्कमा रहेका कोषहरुमा पनि अक्सिजन र पोषण आपूर्ति हुन्छ । निरन्तर एवम् पर्याप्त मात्रामा मस्तिष्कमा अक्सिजन र पोषणको आपूर्ति भइरहेमा मस्तिष्कको कार्यक्षमता बढ्नुका साथै स्मरणशक्ति पनि वृद्धि हुन्छ । यसका लागि निश्चित खाद्यपदार्थको सेवन गर्नुपर्ने विभिन्न अध्ययनले देखाएको छ ।

माछा

अमेरिकास्थित सिकागोको एक मेडिकल युनिभर्सिटीले गरेको अनुसन्धानअनुसार माछा नखाने व्यक्तिहरुमा भन्दा कम्तीमा हप्तामा एक पटक माछा खाने व्यक्तिहरुमा स्मरणशक्ति ह्रास हुने रोग १० प्रतिशतले कमी भएको थियो । पुरुष र महिला गरी ३ सय जनालाई ६ वर्षम्म माछाको सेवन गराएर सो अनुसन्धान गरिएको थियो ।

माछाको सेवन गर्नेहरुको स्मरणशक्ति आफूभन्दा ३ वर्षकम उमेरका व्यक्तिको सरह पाइएको सो अनुसन्धानले देखाएको छ । विशेषगरी बढी चिल्लो पदार्थ भएको माछामा ओमेगा-३ को मात्रा पर्याप्त हुने हुँदा हप्तामा तीन पटक यस्ता माछा सेवन गर्ने गरेमा स्मरणशक्ति वृद्धि हुनुका साथै दिमागी कार्यक्षमता पनि बढ्छ ।

लेक ट्राउट, वाइल्ड साल्मोन, प्यासिफिक ओइस्टर( Pacific Oysters ) एट्लान्टिक म्याकरल  (Atlantic Mackeral) आदि माछाहरु मस्तिष्कको कार्यक्षमता बढाउनका लागि सेवनयोग्य मानिन्छन् । प्रशोधित दाना नखाई प्राकृतिक चरनमा चर्न पाएका कुखुराको अण्डा तथा ओखरमा पनि ओमेगा-३ तत्त्व पाइन्छ, तर माछामा जति भने पाइँदैन । त्यसैले माछाको सट्टा यस्ता खाद्यपदार्थको सेवनले पनि स्मरणशक्ति बढाउन केही मद्दत मिल्न सक्छ ।

कफी

कफीको सेवनले क्षणिक समयका लागि ध्यान केन्द्रित गर्ने र स्मरणशक्तिमा तीव्रता ल्याउने अस्टि्रयाको एक युनिभर्सिटीले गरेको अनुसन्धानबाट स्पष्ट भएको छ । एमआरआई प्रविधिद्वारा गरिएको सो अनुसन्धानमा सामेल गराइएका व्यक्तिहरुको मस्तिष्कको कार्यक्षमतामा तीव्रता आएको थियो ।

कफीले पुरुषभन्दा महिलामा बढी सकारात्मक प्रभाव पारेको पाइएको छ । किनकि कफीमा हुने तत्त्वलाई ऊर्जामा बदल्ने ( Metabolize ) क्षमता महिलामा बढी हुन्छ । त्यसैले महिलाका लागि कफी पिउनु लाभदायक छ । तर महिला हुन् या पुरुष,  कोलेस्टेरोल बढी भएका व्यक्तिले भने कफी पिउन कम गर्नुपर्छ ।

कोकाबिन

लगभग ३ हजार वर्षघि मेक्सिकोको एजटेक र मायन इन्डेनको समयमा कोकाबिनलाई गभवान्को खानाका रुपमा लिइन्थ्यो । वास्तवमा यसले हाम्रो दिमागी क्षमता बढाउने हुनाले आज झन् यसको महत्त्व बढेको छ । यसमा थियो ब्रोमाइन ( Theo Bromine), एन्टिअक्सिडेन्ट, फ्लाभोनोइड्स ( Flovonoids), क्याटेचिन ( Catechin) जस्ता तत्त्व हुने भएकाले मनमस्तिष्क स्वस्थ रहन मद्दत मिल्छ । जसले गर्दा दिमागको कार्यक्षमता बढ्छ ।

चकलेट पनि कोकाबाट बनाइन्छ तर ७५ प्रतिशतभन्दा बढी कोकाको प्रयोग भएको गाढा चक्लेट मात्र फाइदाजनक हुन्छ ।  चिनी, दूध, चिल्लोजस्ता कृत्रिम पदार्थ बढी मिसाएर बनाएको चक्लेट लाभदायक मानिदैन । कोकाबाट बनेको चक्लेटले दिमाग फूर्तिलो बनाई स्मरणशक्ति बढाउँछ ।

बेरिज

अन्य फलफूलको तुलनामा बेरिज ( Beries ) अर्थात् ऐँसेलु, काफल, चोथ्रोजस्ता फलफूलजन्य पदार्थमा एन्टिअक्सिडेन्टको मात्रा धेरै हुन्छ । त्यसमा पनि ब्लुबेरी अझ राम्रो मानिन्छ । यसमा एन्थोस्यानिन्स (Antho Cyanins)  र पलाभानोल्स  (Flavanols) जस्ता तत्त्व पाइने हुनाले यसको सेवन गर्दा मस्तिष्ककोषहरु टुट्नबाट बचाउन सकिन्छ । साथै यस्ता प्राकृतिक तत्त्वहरुले स्नायुतन्तुलाई बिग्रिन र सुन्निनबाट बचाउने अनुसन्धानले पत्ता लगाएको छ ।

ब्लुबेरीमा पाइने फ्लाभोनोइड्स ( Flavonoids) जनावरमा प्रयोग गर्दा मेमोरी पावर बढेकाले मानिसमा पनि यसले स्मरणशक्ति बढाउने कुरा अनुसन्धानकर्ताले जनाएका छन् । त्यसैले स्मरणशक्ति बढाउन विशेषगरी ब्लुबेरीको सेवन उपयुक्त मानिन्छ ।

ग्रिन टी

प्रशोधन गरिएको ब्लाक टीभन्दा हरियो चियापत्ती (Green Tea) मा ४ गुणा बढी एन्टिअक्सिडेन्ट, क्याटेचिन (Catechin) हुन्छ । क्याटेचिनमा ६३ प्रतिशत(Epigallocatechin Gallate ), ११ प्रतिशत EC( Epicatechin), ६ प्रतिशत EGC (Epigaliocatechin) र ६ प्रतिशत  ECG (Epicatechin Gallate ) हुन्छ । यस्ता तत्त्वले मस्तिष्कको कार्यक्षमता बर्ढाई स्मरणशक्ति बढाउँछ ।

जापानिज अनुसन्धानकर्ताका अनुसार हरियो चियाले अल्जाइमरजस्तो मस्तिष्कमा हुने रोगलाई समेत न्यून गर्न मद्दत गर्छ । त्यसैले अन्य चियाभन्दा ग्रिन टी पिउने गर्नु धेरै लाभदायक मानिन्छ ।

 हरियो सागपात

हरियो सागपातमा फोलिक एसिडको मात्रा प्रशस्त पाइने हुनाले यसको सेवनले स्मरणशक्ति बढाउने कुरा अस्टे्रलियामा गरेको एक अनुसन्धानले देखाएको छ । साथै यसले मानिसको वैचारिक सक्रियतामा तीव्रता ल्याउँछ । होमोसिस्टाइन (Homocysteine ) को मात्रा बढी भएका व्यक्तिको स्मरणशक्ति कम हुने भएकाले त्यस्ता व्यक्तिका लागि फोलिक एसिडयुक्त सागपातको सेवन अत्यन्तै लाभकारी हुन्छ । त्यसैले मेमोरी पावर बढाउन हरियो सागपातको सेवन महत्त्वपर्ण मानिन्छ  ।

यी उल्लिखित खाद्यपदार्थ स्वास्थ्यका लागि सेवनयोग्य पदार्थ हुन् । जसले दिमाग स्वच्छ-स्वस्थ राख्छ, कार्यक्षमता बढाउँछ, स्मरणशक्तिमा वृद्धि गर्छ र बौद्धिक क्षमताको विकास गराउँछ । तर चिनी पनि धेरै खाए तीतो हुन्छ भनेजस्तै जुनसुकै खाद्यवस्तु पनि अत्यधिक सेवन गर्दाचाहिँ नकारात्मक प्रभाव पर्न सक्छ ।

प्रस्तुतिः बिनी श्रेष्ठ

स्रोतः इन्टरनेट