नयाँ धारमा क्रान्तिकारी चलचित्र राजनीति भनेपछि कान थुन्ने प्रवृत्तिका भक्तपुरका रमेश थापा माओवादी जनयुद्धमा आधारित चलचित्र हेरेपछि एकाएक क्रान्तिकारी बनेका छन् । राजनीतिलाई फोहोरी खेलको संज्ञा दिने थापा देश परिवर्तन गर्न राजनीतिमा होमिनुपर्ने महसुस गर्दै एकाएक संविधानसभाको चुनावअघि राजनीतिमा सक्रिय भएपछि उनका दौंतरीहरु आर्श्चर्य चकित भएका छन् । नेपाली चलचित्र भनेपछि घृणा गर्ने कोटेश्वरका डिल्ली कार्की पनि जनयुद्धमा आधारित चलचित्र लालसलाम हेरेपछि नेपाली चलचित्रको फ्यान भएका छन् । नेपाली चलचित्र निर्माणको परम्परागत ट्रेनलाई चुनौती दिँदै नयाँ धारमा लालसलाम र आवाजलगायतका चलचित्र निर्माण भएका थिए ।

जसले उपत्यकाबाहिर र उपत्यकामा राम्रो व्यवसाय गरेको छ । यसभन्दाअघि जनयुद्धकालमै बनेको चलचित्र आगोले पनि राम्रो र उत्साहजनक आम्दानी गरेको थियो ।

विश्वमा कम्युनिस्टविरोधी गतिविधि बढिरहेको परिवेशमा नेपालमा भने कम्युनिस्ट विचारधारालाई प्रचार गर्ने खालको चलचित्र बन्न थालेपछि नेपालका कम्युनिस्ट कार्यकर्ता उत्साहितसमेत भएका छन् । कम्युनिस्ट कार्यकर्ता सुनिल बासु भन्छन् -क्रान्तिकारी चलचित्र यस्तै तवरले बन्दै जाने हो भने नेपालमा चाँडै र्सवहारा वर्गको अधिनायकत्व कायम हुनेछ र देश जनवादतिर उन्मुख हुनेछ ।

दोस्रो विश्वयुद्धपछि भएको शीतयुद्धताका अमेरिकाले कम्युनिस्ट विचारधारालाई पतन गराउनका लागि विभिन्न किसिमका सञ्चारमाध्यमलाई उपयोग गरेको थियो । सन् ६० दशकलाई राम्रोसित मूल्यांकन गर्ने हो भने त्यति बेला मिडिया प्रोपोगन्डा टुल्सको रुपमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ -त्रिभुवन विश्वविद्यालय आमसञ्चार तथा पत्रकारिता विभागका प्रमुख प्रवलराज पोखरेलको भनाइमा त्यस बेला रेडियो, टेलिभिजन र चलचित्रलाई ब्रेन वासको भरपर्दो माध्यम बनाउने गरिएको थियो ।

पश्चिममा बनेको र बढी पर््रदर्शनमा आएका कम्युनिस्ट विचारविरोधी चलचित्रका कारण आजसम्म पनि संसारका अधिकांश मानिस कम्युनिस्टलाई आतंककारी र मानवअधिकारका उल्लंघनकर्ता अनि स्वतन्त्रताका विरोधी सम्झन्छन् । वास्तवमा कम्युनिस्ट सबै भन्दा बढी देशभक्त र कामदार जनताप्रति बफादार हुन्छन् -यस्तै कुरालाई जनतासमक्ष ल्याउनका लागि चलचित्र भरपर्दो माध्यम हुन सक्ने नेपाल क्रान्तिकारी विद्यार्थी संघका केन्द्रीय सदस्यर् इश्वर खाइजु बताउँछन् ।

अमेरिकाले स्ाोभियत संंघ विघटन गर्नका लागि अनेक उपाय रचेका मध्ये चलचित्रको उपाय र्सार्थक बनेको ह्वाइट हाउसले महसुस गरिसकेको छ । तात्कालिक सोभियत संघले पुँजीवादका विभिन्न क्रियाकलाप र गतिविधिलाई नियन्त्रण गरे पनि चलचित्रलाई पर्ूण्ातया नियन्त्रण गर्न सकेको थिएन । जसका कारण नयाँ पुस्ता चलचित्रमा जस्तो छाडापना, यौन स्वतन्त्रता र अनेक खाले पुँजीवादी रमझमका भोका हुन थाले र फलस्वरुप तिनीहरु बिस्तारै बिस्तारै कम्युनिस्टविरोधी भए र सन् १९९० मा सोभियत संघ पतन गर्न सक्रियरुपमा लागि परे ।

मान्छेका विचार र भावना परिवर्तन गराउन सक्ने चलचित्र माध्यमलाई नेकपा माओवादीले समयमै सोचविचार गरेका कारण संविधानसभामा जनताको बढी मत पाउनसमेत सफल बन्यो ।

हलिउडमा सन् १९४७ देखि ५४ सम्मका अवधिमा मात्र अमेरिकी सरकारको दबाबमा ५ दर्जन जति कम्युनिस्टविरोधी चलचित्र बनेका थिए । जुन चलचित्रमा सोभियत संघका एक कम्युनिस्टलाई खलपात्रको रुपमा उभ्याएर जासुस बनाइन्थ्यो र अमेरिकामा परमाणु बम विस्फोट गर्न लगाउने र आतंक सिर्जना गराउने गरेको देखाइन्थ्यो ।

यस्ता चलचित्रमा आई म्यारिड ए कम्युनिस्ट -१९४९), जोन बेनीद्वारा अभिनित बिग जिम म्याकलेन -१९५०), आई वाज कम्युनिस्ट फर दि एफबीआई -१९५१) र माइ सन जोन -१९५२) प्रमुख हुन् । सोभियत संघको पतनपछि चीनको सशक्त विरोधीको रुपमा देखा परेको अमेरिकाले ओस्कार विजेता निर्देशक मार्टिन स्कोर्सर्ेेाई सन् १९९७ मा कुन्दन चलचित्र बनाउन सहयोग गरेको थियो । सोही वर्षरेड कर्नर र सेभेन र्इयर्स इन तिबेत नामक चलचित्रले पनि चिनियाँ कम्युनिस्ट सरकारको अवास्तविक अत्याचारलाई विषयवस्तु बनाएर विश्वमा कम्युनिस्टप्रति नकारात्मक भावना उब्जाउने प्रोपोगन्डा मच्चाएको थियो ।

कम्युनिस्ट राष्ट्र उत्तरकोरियाविरुद्ध पनि दक्षिण कोरियाले धेरै चलचित्र बनाए पनि ती देशहरुबीच संवाद र सम्बन्ध विस्तार हुन थालेपछि कम्युनिस्टलाई आस्थाका लागि लड्ने योद्धा र शहीदका रुपमा देखाउन थालेको पाइन्छ । कम्युनिस्ट विचारको चलचित्र हर्ेन मन पराउने आस्था सांस्कृतिक परिवारकी अध्यक्ष एवम् जनकलाकार कान्छीप्यारी राजचल भन्छिन् -साउथर्न गुरिल्ला फोर्सर्ेे-१९९०) र ताइ-बाक माउन्टेन -१९९४) नामक कोरियन चलचित्र उत्कृष्ट छ । जसले कम्युनिस्टलाई हिरो बनाएको छ ।

बलिउडमा कम्युनिस्टविरोधी चलचित्रभन्दा कम्युनिस्टलाई उत्प्रेरणा जगाउने खालका चलचित्र बनाइएको पाउन सकिन्छ । नेपाली कम्युनिस्टहरुको उद्गमस्थलको रुपमा रहेको भारतीय क्रान्तिकारी चलचित्रका कारण नेपालमा कम्युनिस्ट बन्नेहरुको सूची लामै छ । भारतमा सुवासचन्द्र बोस, क्रान्तिवीर, लालसलाम, भगतसिंह, आजादसिंह, द लिजेन्द अफ भगतसिंहजस्ता बहुचर्चित कम्युनिस्ट जनयुद्धमा आधारित चलचित्र बनेका छन् ।

चिनियाँ जनयुद्धको कथावस्तु आधार बनाएर बनाइएका चलचित्र पाउन सकिन्छ । जसमा ग्रिफ ओभर द एल्लो रिभर, लङ मार्च, द इस्ट इज रेड बहुचर्चित छन् । नेपालमा पनि बलिदान चलचित्र बनाइएपछि क्रान्तिकारी धारको चलचित्र बन्ने सूत्रपात भएको हो ।

डा. गोपीन्द्र पौडेल भन्छन्- वर्ग संर्घष्ाको विषयवस्तुलाई समेटेर बनाइने चलचित्रको अभाव भएको नेपालमा नेपाली भूमिमा सञ्चालित वर्ग संर्घष्ाको गति, प्रकृत्ति, दिशा