बुद्ध र ब्रिट्नीको संयोजन च्चीस सय वर्षगाडि संसारलाई शान्ति र अहिंसाको सन्देश दिने गौतम बुद्ध र अहिले एक्काइसौं शताब्दीकी हलिउडकी सेक्सी सेल्र्रेटी ब्रिट्नी स्पियर्स मिलन र यी दुइबीच तादात्म्य कल्पना गर्न सकिँदैन । तर सामान्य मानिसले कल्पना गर्न नसक्ने कुरा एउटा कलाकारको दिमागमा प्रस्फुटन हुन सक्छ । यही कल्पनातीत कुरालाई कलाकार रत्नकाजी शाक्यले र्सार्थक रुप दिएका छन् । फेसन अफ बुद्ध (बुद्ध आकृतिहरु) शीषाक उनको एकल कला पर््रदर्शनीमा सजाइएका चित्रहरुमध्ये ब्रिट्नीको पोस्टरमाथि कोरिएको बुद्ध आकृतिले सबैको ध्यान तान्न सफल भएको थियो । फालिएका पोस्टर एवम् पोस्टकार्डहरुमा कला सिर्जना गर्ने क्रममा एक दिन ब्रिट्नीको पोस्टर अगाडि आइपर्दा त्यसमै बुद्ध आकृति कोरेको उनी बताउँछन् ।

त्यसो त ब्रिट्नी र बुद्धको संयोजन उनले अनायास र लहडमा गरेका हैनन् । यो संयोजनभित्र एउटा दर्शन दिन खोजेको उनी स्पष्ट पार्छन् । सेक्स सिम्बोलका रुपमा परिचित हलिउड गायिका ब्रिट्नी आफ्नो सौर्न्दर्यप्रति गर्व गर्छिन्, उनको सौर्न्दर्यमा लट्ठ पर्ने करोडौंको जमात संसारमा छ । तर जोसुकैको शारीरिक सौर्न्दर्य र जवानी क्षणिक हुन्छ, बुद्ध दर्शन र ज्ञानको सौर्न्दर्य भने शाश्वत र अनित्य हुन्छ भन्ने कुरा आफूले यस चित्रमा व्यक्त गर्न खोजेको अर्थ उनी लगाउँछन् ।

रत्नकाजी धार्मिक रुपमा बुद्ध धर्मावलम्बी हुन् । यस कारण पनि उनी बुद्ध दर्शनप्रति आकषिर्त छन् । चित्रमा पनि उनले बुद्ध आकृतिलाई बढी मात्रमा उतार्ने काम गरेका छन् । यसअघिको उनको एकल चित्रकला पर््रदर्शनी पनि बुद्धमै केन्द्रित थियो । चित्रको विषय समेत बुद्धलाई बनाउने उनले बुद्ध दर्शनको गहिरो अध्ययन पनि गरेका छन् र त्यसको अनुभूति पनि गरेका छन् ।

उनका अनुसार बुद्धका आकृति बनाउने क्रममा मनमा शान्तिको अनुभव हुन्छ । खासगरी बुद्धको आँखा बनाउने क्रममा आफूले बढी शान्तिको अनुभव गर्ने गरेको उनी बताउँछन् । हत्या, हिंसामा संलग्न व्यक्तिहरुले बुद्ध सम्भिmने गरेका अनि घूस र अनियमितता गर्नेहरुले बुद्ध मनन गरेमा अवश्य पनि त्यस्ता कुरामा कमी आउने उनको अनुभव सिद्ध ज्ञान छ ।

यस पर््रदर्शनमा आफूले रंग प्रयोगमा नयाँ प्रविधि अपनाएको उनी बताउँछन् । त्यो कस्तो प्रविधि हो भन्ने कुराको उनी अहिल्यै खुलासा गर्न चाहँदैनन् । अन्य केही काम यस प्रविधिमा गरेपछि औपचारिक रुपमा त्यसको घोषणा गर्ने सोच उनले बनाएका छन् । उनको जानकारीमा अहिलेसम्म त्यस प्रकारको प्रविधि कुनै कलाकारले पनि अपनाएका छैनन् । क्यानभासमा रंगको प्रयोग ब्रसले नगरे पनि रेखा कोरेर आकृति बनाउने काम भने ब्रसबाटै गरेको जानकारी उनले गराए ।

रत्नकाजी पहिले क्यानभासमा आफ्नै किसिमले रंग पोत्छन् । त्यसपछि थोरै रेखाको प्रयोग गरी बुद्धलाई पहिल्याउँछन् । भगवान् जहाँसुकै छन् तर त्यसलाई देख्ने आँखा हुनर्ुपर्छ भन्ने अध्यात्म दर्शनबाट उनी प्रभावित देखिन्छन् । जथाभावी पोतिएका रंगमा बुद्धका आकृति पहिल्याउन र त्यसका आकृति दिएर अरुलाई पनि देखाउन आफूलाई कुनै समस्या नपर्ने अनुभव उनी सुनाउँछन् । ँम त भत्केका भित्ता र फ्याँकिएका कागजका टुक्रामा पनि बुद्धको रुप देख्छु’ बुद्ध भक्ति र कलाप्रतिको आशक्ति उनी यसरी प्रकट गर्छन् ।

बुद्धले आफ्नो कुनै मर्ूर्ति नबनाउनु भनेका थिए र आफूलाई भगवान् पनि दाबी गरेका थिएनन् तर व्यवहारमा भने यसको विपरित भयो । यो कुरा कलाकार रत्नकाजीलाई थाहा नभएको हैन तर उनी बुद्धलाई सम्झने र बुद्धमार्गमा लम्किने क्रममा मर्ूर्ति र चित्रमा आफूलाई व्यक्त गर्नु बुद्धवचन विपरीत नभएको उनको धारणा छ । ँबुद्धलाई सम्भिmयो भने मान्छे पापकर्मबाट हच्किन्छ, त्यसकै लागि पनि बुद्धलाई मर्ूर्ति र चित्रमा आकृति दिनु आवश्यक छ’ -उनी भन्छन् ।

जेठ महिनामा ठमेलस्थित काठमाडौं गेस्ट आउसको आर्ट ग्यालरीमा गरिएको यो कला पर््रदर्शनी व्यावसायिक रुपमा सफल नभए पनि आत्मिक शान्ति र दर्शकको प्रशंसाको दृष्टिकोणले उल्लेखनीय रहेको उनी बताउँछन् ।

- व्याकुल पाठक